Het mysterie #superfrans

Hij is zo’n beetje populairste minister van het kabinet. Deze week werd hij voorgedragen als Europees Commissaris. Waarom houdt (bijna) iedereen van hem?

illustratie hajo

‘Geweldig, Frans. Je bent de geschikte persoon. Chapeau en veel succes in Brussel.” Was getekend: Wytze Alers. „Mensenmens Minister Frans Timmermans heel veel geluk in Uw nieuwe functie. Blijf wie U bent, dat gaan we in Nederland missen, maar Brussel kan wel iemand van Uw kaliber gebruiken”, schreef Ilse Custers. En dan was er nog het klemmende verzoek van Niels van Andel: „Blijf! U bent een van de beste mensen die we hebben in dit land!”

Samen met nog honderden anderen reageerde hij deze week via de bijna 200.000 fans tellende Facebook-pagina van minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) op het nieuws dat het kabinet hem had voorgedragen als Europees commissaris. Van dolend Tweede Kamerlid, naarstig op zoek naar iets anders, naar de meest populaire minister van Nederland en nu mogelijk ‘super-commissaris’ in Junckers ‘kernkabinet’. Het is snel gegaan met Frans Timmermans, de PvdA-politicus die twee jaar geleden nog maar zo weinig vrienden had onder zijn partijgenoten op het Binnenhof.

Als een ster werd hij afgelopen dinsdagavond onthaald in Amsterdam, waar hij in de Rode Hoed een toespraak hield over buitenlandse politiek. De zaal zat mudvol. Het applaus was ovationeel. De complimenten gingen de dag erna nog lang door op – alweer – zijn Facebook-pagina. „Geweldige lezing. Top!”

Vanwaar het succes? Natuurlijk, zijn toespraak voor de Veiligheidsraad waarin hij in een emotioneel betoog het gesol met de slachtoffers van MH17 scherp veroordeelde, is op YouTube intussen bijna een miljoen keer bekeken. Maar het succes had hem al eerder aangeraakt. Frans Timmermans kon al langer niet meer stuk. Niet op zijn departement, niet in de Tweede Kamer, niet bij de collega’s in het buitenland. Én niet bij het grote publiek dat in hem een heldere, aanraakbare, politicus ziet.

Mensen met verstand van de menselijke psyche zouden zeggen: Timmermans is een gecompliceerde persoonlijkheid. Het telkens weer etaleren van zijn eenvoudige komaf – grootvader werkte in de mijnen, vader begon ooit als bewaker op een ambassade, hoe vaak heeft hij het niet verteld of opgeschreven – heeft alle trekken van een minderwaardigheidscomplex. Een complex dat gecompenseerd wordt door enorme geldingsdrang: overal de beste willen zijn.

Sterker nog, hij wíl niet alleen de beste zijn, hij ís het meestal ook. Zijn opvallende talenkennis wordt tot vervelens genoemd. Behalve Nederlands en Limburgs spreekt hij nog Engels, Frans, Duits, Russisch, en Italiaans. Maar er is ook zijn enorme parate kennis van zaken waardoor hij zijn ambtenaren in veel gevallen vóór is. Illustratief zijn de optredens van Timmermans in de commissie voor Buitenlandse Zaken in de Tweede Kamer waar in twee uur de hele wereld wordt doorgenomen. Met de rug half naar zijn ambtenaren gedraaid, nauwelijks op zijn papieren kijkend, staat hij de Kamerleden in een gloedvol betoog zonder enige hapering te woord. Kom er dan nog maar eens tussen als Kamerlid.

De overtreffende trap van beter weten is betweterigheid. Die eigenschap bezit Timmermans evenzeer. Om hem heen is weinig ruimte voor anderen om te groeien. Met tegenspraak gaat hij moeilijk om. Dan kan hij zelfs onaangenaam zijn tegenover zijn gesprekspartners. En zijn tenen kunnen heel lang zijn. Het hoort er allemaal bij. Tegenover zijn brille staat zijn ingewikkelde karakter. Het mag. Frans blijft Frans, zeggen de mensen die hem kennen.

Het resultaat telt. Op dat resultaat valt weinig aan te merken. In de Haagse pikorde was het ministerie van Buitenlandse Zaken weggezakt. Sinds de komst van Timmermans doet BZ weer volop mee. Hetzelfde geldt voor de positie van Nederland in Europa. Nederland kwam als gevolg van de binnenlandse politieke ontwikkelingen steeds meer te boek te staan als een in zichzelf gekeerd land. „Timmermans heeft Nederland in rustiger vaarwater gebracht”, zegt Jan Rood van Instituut Clingendael. „Hij heeft ervoor gezorgd dat Nederland in internationaal verband een betrouwbaarder en geloofwaardiger partner is geworden.”

Dat is vooral te danken aan zijn communicatieve vaardigheden. In het buitenland weet hij gesprekspartners op een wonderbaarlijke wijze voor zich in te nemen, zeggen zijn ambtenaren. Die houding leidt ertoe dat hij serieus wordt genomen. En is dat niet één van de belangrijkste doelen die een vertegenwoordiger van een klein land dient na te streven?

Inderdaad Frans Timmermans heeft Nederland, zoals dat tegenwoordig heet, op de kaart gezet. En daarmee ook zichzelf. Hem kennende zal hij er alles aan doen om in Europa niet vergeten te worden.