Even een vloek, en dan weer door

Joost Luiten staat niet te lang stil bij de Ryder Cup. Deze week wacht hem alweer ‘zijn’ KLM Open.

Luiten, hier in Dubai: „Je moet niet een half jaar goed spelen, maar het hele jaar.” Foto AFP

Hij zal vermoedelijk de enige Nederlandse golfliefhebber zijn die het dit jaar maar eens overslaat. Uitgerekend Joost Luiten zit over drie weken niet voor de televisie als op Gleneagles in Schotland het belangrijkste golftoernooi van het jaar wordt gespeeld.

Afgelopen dinsdag werd bekend dat hij het afgelopen jaar net niet goed genoeg was om zich – als eerste Nederlander – te kwalificeren voor het Europese team in de Ryder Cup. Zijn jongensdroom. „Nee, ik denk niet dat ik ga kijken”, zegt hij. „Zo zit ik niet in elkaar. Dan heb ik alleen maar het idee van: fuck, daar had ik ook kunnen staan – en voor mijn gevoel zelfs moeten staan. Ik zal met een schuin oog internet wel in de gaten houden.”

Toch reageert Joost Luiten uit Bleiswijk, 28 jaar oud, opmerkelijk ontspannen op het slechte nieuws dat de Europese teamcaptain, Paul McGinley, hem maandagavond persoonlijk overbracht, over de telefoon. „Natuurlijk is het heel erg balen. De Ryder Cup was dit jaar een doel voor mij. Maar ik ben vrij nuchter. Het was geen verrassing. Je ziet de andere jongens om je heen spelen, je hoort de geruchten op de Tour. Ik heb dit jaar een goede start gehad, maar ik heb de laatste twee maanden gewoon niet goed genoeg gespeeld. Zo simpel is het. Je moet niet een half jaar goed spelen, maar het hele jaar. Maar dit is niet het einde van mijn carrière. Ik begin net, joh!”

Het is één van de eerste lessen voor een golfer: leren omgaan met teleurstellingen. Luiten heeft dat niet van nature, bekent hij. „Ik heb dat wel moeten leren, een slechte dag van me afschudden. Vroeger kon ik drie weken ziek zijn van een slechte ronde. Maar dat kan niet. Als je wekenlang chagrijnig bent zit je alleen jezelf in de weg. Dus ik analyseer wat er is gebeurd, ik bespreek het met mijn team, en dan ga ik weer door. Daar heb je je team voor, je directe omgeving, je vriendin. Je kunt niet stil blijven staan bij teleurstellingen, want de volgende uitdaging staat alweer voor de deur.”

De afgelopen acht maanden kreeg Luiten wat dat betreft genoeg voor zijn kiezen. Omdat hij 2013 had afgesloten als nummer 49 op de wereldranglijst was hij voor het eerst automatisch geplaatst voor alle grote toernooien, inclusief de vier majors: de Masters, de US Open, de British Open en de PGA Championship. Op de achtergrond lonkte een Ryder Cup op Europese bodem.

Jaar vol nieuwe ervaringen

Achteraf was kwalificatie voor de Ryder Cup – nu al – misschien wel iets te veel gevraagd, in een jaar met zoveel nieuwe ervaringen. Ondanks de teleurstelling van afgelopen week kan hij de gebeurtenissen wel direct in perspectief plaatsen. Alsof hij het verloop van zijn loopbaan al kent. „Het is allemaal snel gegaan. Dan hoop je dat je, als je zo dichtbij bent, je ook gelijk kwalificeert. Maar in de praktijk is het wat moeilijker dan dat het op papier lijkt.”

Naarmate Luiten de afgelopen jaren verder opklom op de wereldranglijst, vorig jaar van de top-100 naar de top-50, zag hij „de onrust” om hem heen toenemen. Een paar jaar geleden stond hij nog iedereen even vriendelijk te woord, nu is het aantal aanvragen zo groot dat zijn vader een schifting maakt. „Er is steeds meer media-aandacht, niet alleen uit Nederland. Iedereen wil ineens wat van je, iedereen wil het er over hebben. Ook mijn directe omgeving wil weten of ik me ga kwalificeren voor de Ryder Cup. Dat is niet erg, maar het is wel een nieuwe ervaring. Daar moet ik mee leren omgaan.”

Maar ook op de baan leerde Luiten dit jaar meer dan ooit. Spelen op de Amerikaanse banen, terwijl de hele golfwereld meekijkt, is een droom voor elke golfer. Maar Luiten had het nog nooit meegemaakt. „Ik heb dat niet uit het oog verloren. Alles was nieuw, met alle majors. Ik moest het allemaal blind doen. Daardoor is het net wat moeilijker om daar meteen te presteren.”

Alleen al Augusta, de Masters. Ook voor Joost Luiten het mooiste individuele toernooi van de wereld, op de mooiste baan. Maar wel even wennen, zegt hij eerlijk. „De sfeer die daar hangt, de historie die je voelt, het is nergens mee te vergelijken. Ik zat als jongetje al voor de tv. Je kent elke hole, je kent alle verhalen. Dan loop je daar ineens zelf. Ik was er drie weken voor de Masters al een keer heengegaan om die eerste indrukken te verwerken.”

Maar het toernooi zelf, op de chique baan van Augusta National, was compleet anders met zijn geprepareerde greens, tienduizenden toeschouwers, talloze camera’s, honderden journalisten. „Als je dat nog nooit hebt meegemaakt, die gekte eromheen, kun je je er mentaal niet op voorbereiden. Als je er nooit hebt gespeeld, heb je geen idee wat je kunt verwachten, wat voor ballen je moet slaan. Je weet niet hoe snel de greens zijn, welke slopes de greens hebben, hoe heuvelachtig de baan is. Dat zie je op televisie allemaal niet.”

Vooral op de derde dag liep rookie Joost Luiten genadeloos tegen de lamp, met een ronde van 77 slagen – vijf boven par. Hij stond ineens laatste. Luiten was nota bene door medespelers gewaarschuwd voor het verschil tussen de vrijdag en de zaterdag: om de baan voor de beslissende dagen sneller te maken wordt ’s nachts een zuigsysteem onder de greens in werking gesteld dat de bodem uitdroogt. „Ik had geen idee wat er ineens gebeurde. Binnen twaalf uur was het totaal veranderd. Dan moet je gelijk kunnen schakelen. Als je dat tien of twintig keer heb meegemaakt, dan weet je dat.”

Wat misschien nog wel meer zei over de kwaliteiten van de Nederlandse debutant was zijn mentale veerkracht. Die zwarte zaterdag kon Luiten wel door de grond zakken, zondag keerde hij magistraal terug met de beste ronde van het hele veld. Met vijf slagen onder de baannorm werd hij toch nog gedeeld 26ste. Om die prestatie in perspectief te plaatsen: de Amerikaan Phil Mickelson (44), met 21 Masters-deelnames, vijf major-zeges en tien Ryder Cups, haalde dit jaar niet eens de cut op Augusta. Andere spelers die deze maand Ryder Cup spelen – Victor Dubuisson, Sergio Garcia, Graeme McDowell en Keegan Bradley – lukte dat evenmin.

Vorm is ongrijpbaar, zegt Luiten. „Dat is sport. Iedereen gaat door dipjes, ook de grote spelers. De ene periode loopt het allemaal vanzelf, daarna kan er een periode komen waarin je harder moet werken, waarin de puttjes er net niet ingaan. Als we elke dag hetzelfde zouden doen zou sport ook niet interessant zijn.”

Morgen wordt het beter

Luiten is zich ervan bewust dat hij alleen maar beter zal worden door dit soort ervaringen. „Ik had die zaterdag slecht gespeeld, maar de mensen hebben geen idee waar je mee te maken hebt. Dat heb ik ook pas daar geleerd. Maar als speler moet je wel de rust bewaren: het was klote, maar wel weer een ervaring. Morgen komen we terug om het beter te doen.”

Zo kijkt hij ook naar de nabije toekomst. Luiten, nu nummer vijftig op de wereldranglijst, wil verder omhoog. Volgend jaar weet hij in elk geval van tevoren wat hij kan verwachten. „Daarom is ervaring zo belangrijk in het golf. Daarom wordt Lee Westwood boven mij gekozen voor de Ryder Cup. Die loopt al 22 jaar op dit niveau mee, heeft acht keer Ryder Cup gespeeld.”

Luiten ziet het aan de leeftijden van zijn concurrenten. De Noord-Ierse nummer één van de wereld, Rory McIlroy, is met zijn 25 jaar een exceptioneel talent, net als Tiger Woods dat was. De Schot Stephen Gallacher debuteert dit jaar als 39-jarige in de Ryder Cup, Welshman Jamie Donaldson als 38-jarige. „Ik ben 28, dus ik heb nog alle tijd. Maar het liefst wil ik zo snel mogelijk alles bereiken.”

Maar dat hij uiteindelijk Ryder Cup zal spelen, daar twijfelt Luiten geen seconde aan. „Ik weet nu hoe het is om mee te spelen om een plaats in het Europese team, ik heb alle grote toernooien een keer gespeeld. Over twee jaar heb ik die toernooien twee of drie keer gedaan. Dan moet ik me rechtstreeks kwalificeren voor de Ryder Cup. Dat plan heb ik nu in mijn hoofd. Ik weet wat ik kan, dat heb ik dit jaar gezien. Ik kan het niveau aan. Blijkbaar heb ik wat tijd nodig om nog wat te rijpen. Ik moet constanter spelen, elk onderdeel moet wat beter. Mijn niveau moet standaard worden zoals in eerste half jaar. In vorm ben ik goed genoeg voor de top. Anders zit ik in de middenmoot.”

Inmiddels is hij volop in voorbereiding op ‘zijn’ KLM Open in Zandvoort, het toernooi dat hij vorig jaar glorieus won na een bloedstollende play-off met de Spanjaard Miguel Angel Jiménez. Het toernooi op de Kennemer, dat donderdag begint, ziet hij als „vijfde major”. Luiten: „Buiten de majors is dat voor een Nederlander het mooiste toernooi van het jaar. Het is ook het drukst en het moeilijkst, het is een gekkenhuis waarin je heel veel wordt afgeleid. Maar voor je eigen publiek spelen is het mooiste wat er is.”

En zijn vorm is goed, getuige de vierde plaats die hij vorig weekeinde haalde op de Open d’Italia in Turijn. Hij lijkt klaar om zijn titel van vorig jaar te verdedigen. „Ik speelde vorige week goed. Ik hoop dat ik dat deze week kan doortrekken.”