Reiziger heeft verpeste dag, koperdief wacht elektrocutie (als het tegenzit)

Foto ANP

Het treinverkeer rond Schiphol ligt waarschijnlijk de hele dag plat vanwege koperdiefstal. Dieven richtten donderdagnacht flinke schade aan.

Vrijwel elke dag slaan koperdieven toe langs het Nederlandse spoor. Dat zorgt voor duizenden gestrande reizigers en een heleboel kosten. Net als de politie zet ProRail speciale teams in om nachtelijke koperknippers te betrappen (dat lukte vannacht dus niet). Vorig jaar ging NRC mee op dievenjacht.

7.000 kilometer spoor

Koper is geld waard. Én er is gemakkelijk aan te komen – het is overal langs de 7.000 kilometer spoor in Nederland te vinden. De koperprijs is sinds 2009 zo goed als verdubbeld, naar bijna 6 euro per kilo. Zo is een nachtje koper knippen voor dieven een steeds lucratievere bezigheid geworden.

Elke dag wordt er dan ook koper gestolen langs het Nederlandse spoor, véél. Dat kostte spoorbeheerder ProRail het afgelopen jaar 5,5 miljoen euro aan vervanging en preventieve maatregelen. „Als de koperprijs instort, zijn wij van het probleem af”, zegt een woordvoerder van ProRail. Het spoorbedrijf investeert jaarlijks 10 miljoen euro in hekwerk om de koperdieven te weren – al dient dat ook tegen vandalen en zelfmoordenaars.

Het probleem is zo groot dat de spoorbeheerder een jaar geleden eigen ‘commandoteams’ heeft aangesteld om de dieven aan te pakken. Die worden gevormd door twee tot vijf buitengewone opsporingsambtenaren (boa’s), die wekelijks met nachtkijkers en camouflagemateriaal op strategische plekken langs het spoor posteren.

Ze hebben een speciale politietraining gehad en mogen dieven – als ze die betrappen – overmeesteren en inrekenen. Een soort politiemannen- en vrouwen, maar dan zonder wapens. Nachtenlang liggen zij in de bosjes op ‘koperhotspots’, waar vaker gestolen wordt. Tot nu toe drie keer met succes.

366 keer diefstal

Afgelopen jaar lukte het dieven 366 keer om koper weg te knippen op het Nederlandse spoor. Dat hebben ook de reizigers gemerkt. Het treinverkeer liep er 247 uur vertraging door op. Dat is wel minder dan in 2011. Toen sloegen koperdieven nog 515 keer toe en moesten reizigers daardoor 297 uren wachten. Die daling, van 28,9 procent, is volgens de spoorbeheerder onder meer te danken aan de nachtelijke surveillance van ProRailwerk-nemers (sinds 2009) en particuliere bewakers met honden (sinds 2011), en de proef met de commandoteams.

Het hele spoor bewaken is geen optie, zegt ProRail. Op plaatsen waar dat mogelijk is, wordt koper door aluminium vervangen. Daarnaast voorziet ProRail steeds meer koper van een watermerk. Met DNA-spray krijgt het een unieke code die aangeeft dat het ProRailkoper is en waar het langs het spoor lag.

Politieagenten van de Landelijke Eenheid (voorheen de KLPD) gaan sinds twee jaar ook al ‘s nachts op koperdievenjacht. Het is echter voor het eerst dat ProRail zijn eigen werknemers inschakelt voor wat voorheen een taak van de politie was.

34 gearresteerde dieven

De twee organisaties stemmen af wie waar posteert. „We zorgen er wel voor dat we elkaar niet zitten te bespioneren”, zegt een woordvoerder. De Landelijke Eenheid hield vorig jaar 34 koperdieven aan, 11 meer dan het jaar ervoor. Volgens de woordvoerder zijn dat meestal Nederlandse kruimeldieven, geen georganiseerde bendes van knippers.

In principe levert koperdiefstal geen gevaarlijke situaties op voor reizigers. Wel voor de koperdief – die kan worden geëlektrocuteerd.