Oorlog in crisistijd zal het Westen opbreken

De escalatie heeft op de NAVO-conferentie de volgende fase bereikt. President Obama zegt dat de Europese bondgenoten meer moeten doen om Oekraïne te helpen. Verdeling van de lasten is altijd een probleem geweest. Burden sharing was tijdens de Koude Oorlog op iedere conferentie een van de hoofdpunten. Nu is de burgeroorlog met de Russische betrokkenheid zo ver gevorderd dat Amerika opnieuw een dringend beroep op de bondgenoten doet.

Het Westen is door de escalatie beslopen. Het is aan het begin van dit jaar begonnen met een soort burgeroorlog tussen het centrale gezag van Oekraïne in Kiev en de separatisten die op een of andere manier bij Rusland willen horen. Hoewel president Poetin ontkende, wees alles erop dat de politieke en militaire acties door Moskou werden gesteund.

Intussen hebben ongeveer 2600 mensen het leven verloren en zijn er 340.000 daklozen. Steden en dorpen in Oost-Oekraïne worden aan puin geschoten. Er is een economische oorlog. Beide partijen hebben intussen duidelijk voelbare maatregelen genomen, import- en kredietbeperkingen afgekondigd, en hooggeplaatste Russen is de toegang tot Amerika ontzegd. Dat alles blijkt nog niet voldoende te zijn om de vrede te herstellen.

Deze week veroorzaakte een telefoongesprek tussen president Poetin en de voorzitter van de Europese Commissie Barroso nieuwe schrik. Als Poetin dat zou willen, zou hij Kiev binnen veertien dagen kunnen bezetten. Een volgend telefoongesprek, van Poetin met zijn Oekraïense ambtgenoot Porosjenko, wekte even hoop. Volgens Porosjenko zou er een wapenstilstand op komst zijn. Maar de heren hadden elkaar verkeerd begrepen. Op woensdag weer telefoon! Poetin wil vrede. Meent hij het deze keer? Onzekerheid over de bedoelingen van de tegenpartij is onderdeel van de escalatie.

En zo gaat de strijd verder. In Polen en de Baltische staten is al een troepenopbouw van het Westen aan de gang. Er wordt een ultrasnelle interventiemacht opgericht, waaraan ook Nederland zal meedoen.

Wat wil Poetin? Wil hij het herstel van Rusland als supermacht? En waarom nu? De laatste vraag is het gemakkelijkst te beantwoorden. Al sinds het einde van de Koude Oorlog is het Westen als militaire macht in verval. Dat is voor het eerst duidelijk geworden door het verloop van de oorlogen in Afghanistan en Irak. Er zijn daar twee failed states achtergelaten die ons nog altijd tot last zijn. En nu komt daarbij de snelle verrijzenis van de IS. Het is moeilijk te becijferen hoeveel schrik, verontwaardiging en afschuw de twee op video opgenomen onthoofdingen het publiek hier hebben aangejaagd. Speelt de crisis in het Midden-Oosten bij de berekeningen van Poetin een rol?

Oorlog voeren hoort tot de allerkostbaarste en improductiefste bezigheden. Het begin van de mobilisatie waaraan we in het Westen nu bezig zijn, is daarvan nog maar een flauwe afspiegeling. Onze economische crisis is nog niet overwonnen. Van de publieke opinie heeft zich intussen een gevoel van diepe ergernis meester gemaakt. Raadpleeg de stem des volks op internet. Voor tallozen heeft onze politieke klasse haar geloofwaardigheid nagenoeg verloren. Zakkenvullers! Leugenaars! Plucheklevers! In Amerika gaapt de kloof tussen Democraten en Republikeinen. Ook die ontwikkeling is een factor in de afbraak van de westelijke macht. Is dit alles voor Poetin en zijn omgeving verborgen gebleven? Dat is hoogst onwaarschijnlijk. Het is niet zeker maar het relatieve verval van de Westelijke macht kan voor hem en zijn omgeving een verleiding temeer zijn om te proberen het waagstuk in de Oekraïne tot een voor hem goed einde te brengen. Als we dat willen verhinderen, zal ons dat nog veel meer gaan kosten.