Italianen maken van Het Diner een laf familiedrama

De bestseller Het Diner van Herman Koch verfilmen blijkt lastig. Na Menno Meyjes in Nederland lukt het ook de Italiaan Ivano De Matteo niet. Aan Cate Blanchett nu de taak om van het vileine boek wel een spannende film te maken.

Foto Emanuela Scarpa

Er is al een Nederlandse filmversie en actrice Cate Blanchett kondigde vorig jaar aan dat ze de Amerikaanse versie gaat regisseren. Gisteren ging op het Lido van Venetië de Italiaanse versie van Herman Kochs wereldwijde bestseller Het Diner in première: I Nostri Ragazzi. Met een staande ovatie van bijna vijf minuten.

Er zat blijkbaar veel cast, crew en familie in de zaal. De film was niet goed: Blanchett heeft nu samen met haar scriptschrijver Oren Moverman – die onder meer de Bob Dylan-biopic I’m not there (2007) schreef – twee versies om te bestuderen hoe het niet moet.

De Nederlandse van Menno Meyjes, uitgekomen in november 2013, bleef zowel qua inhoud als vertelstructuur dicht bij de roman. Het Diner gaat over twee broers – grenspsychopaat Paul, parmantige sterpoliticus Serge – die met hun vrouwen in een Amsterdams poeharestaurant een gruweldaad bespreken: hun kinderen hebben een dakloze vrouw vermoord. En ze lijken daarmee weg te komen, ware het niet dat het geweten van Serge opspeelt: hij wil ze aangeven.

Meyjes legt zoveel uit – via telefoontjes, vertelstem en flashbacks – dat iedereen maar wat in het rond drentelt en er zich aan tafel geen spanning opbouwt. Een hitfilm werd Het Diner niet. Zelfs Herman Koch, aanvankelijk enthousiast, zei later in het AD: „Als ik 90 procent van de mensen in mijn omgeving hoor zeggen: ik vind er niet zo veel aan, moet er wel iets van kloppen.”

Ivano De Matteo filmt Het Diner als een lineair, chronologisch verhaal. Broers Paul en Serge zijn hier de zachtmoedige kinderarts Paolo en de gladde steradvocaat Massimo. In de film eten ze tweemaal met hun ruzieschoppende eega’s, aan het begin en het eind. Gek genoeg ontbreekt in dit land van voedselsnobs Kochs culinaire humor, op een nuffig Frans racotin-kaasje onder een hoopje steenkool na dan.

Dat tekent het spirituele niveau van I Nostri Ragazzi. De Matteo durft het niet aan het verhaal te vertellen vanuit het oogpunt van een psychopaat en waagt zich niet aan Kochs vileine moraal. Neem de moord op de zwerver. In La Repubblica zegt De Matteo dat het gebrek aan motivatie achter het sadisme van de tieners hem prikkelde. Maar in zijn film is zoon Michele zo’n pukkelpuber die na een teleurstellend feest al zijn seksuele frustratie op de dakloze uitleeft: een clichémotivatie. Zijn medeplichtige, nichtje Benedetta, is een leeg en verveeld meisje.

Het draait ook in I Nostri Ragazzi om de hamvraag: bij de politie aangeven of niet? Duidelijk lastig: er wordt wat afgepeinsd en uit ramen gestaard. Waarna de gladde advocaat opeens de kinderen wil aangeven en de kinderarts die met zijn geweten worstelt een gewelddaad begaat. Dat gebeurt idioot abrupt: I Nostri Ragazzi is een laf familiedrama vol slecht geschreven personages die aan het eind hysterisch wordt. Een draak: dan is Meyjes’ script veel sterker.