Fans van rijk Ajax zien kwaliteit elk seizoen afnemen

Ajax heeft voldoende geld in kas om een heel nieuw team te kopen. Nu de punten op het veld uitblijven, beginnen de fans luider te klagen.

Ajax is altijd al een zelfbewuste en afwijkende voetbalclub geweest, maar sinds afgelopen maandag lijkt het etiket ‘uniek’ op zijn plaats. De televisiezender RTL7 berekende dat Ajax aan het eind van dit kalenderjaar honderd miljoen euro in kas zal hebben: bijna de complete jaaromzet. Hiermee geeft de voetbal-NV uit Amsterdam het goede voorbeeld aan al die profclubs in Europa die enorme schulden aangaan, dan wel als een speeltje van voetbalgekke oliesjeiks fungeren.

Maar de laatsten die juichend opveren bij dit mooie resultaat zijn de Ajaxfans. Die zagen deze zomer opnieuw interessante voetballers naar het buitenland vertrekken en er onervaren spelers voor in de plaats komen. Een gevolg van beleid dat erop is gericht de betere spelers te verkopen en zoveel mogelijk eigen talenten een kans te geven. Voor zover spelers worden aangetrokken zijn het goedkope voetballers; volgens de heersende Cruijff-doctrine is geldverspilling een doodzonde.

Ajax’ weigering om mee te doen aan de transfergekte is een romantisch beginsel dat tot allerminst romantisch voetbal leidt. Flonkerend aanvalsspel, jarenlang het visitekaartje in Amsterdam, is ver te zoeken. Dat hangt samen met de huidige coach, Frank de Boer. Keepers, verdedigers en middenvelders doen het onder zijn leiding veel beter dan aanvallers. Het vermijden van fouten staat centraal. Gevolg: in de drie volledige seizoenen met De Boer als trainer kreeg Ajax steeds minder doelpunten tegen (36, 31, 28) maar maakte de ploeg er ook steeds minder (93, 83, 69).

Dat zal natuurlijk niet het doel zijn van Ajax. Niet voor niets heeft de club deze zomer geprobeerd – tevergeefs – om spits Samuel Eto’o te halen. En de harde realiteit is nu eenmaal, zo stelde de directie onlangs, dat buitenlandse topvoetballers niet in de Nederlandse competitie willen acteren.

Omdat De Boer er vier keer achtereen in slaagde landskampioen te worden met ‘eigen kweek’ en koopjes, vielen de klachten over het fletse spel mee. Het was ook razend knap wat de trainer allemaal uit soms niet meer dan redelijke talenten wist te halen. Bovendien is de coach eerlijk en toegankelijk, dus ook de pers bleef na het zoveelste saaie Ajax-duel opvallend mild. Dit vermoedelijk mede doordat veel sportverslaggevers zichzelf het zwijgen opleggen met de dooddoener dat een winnende coach altijd gelijk heeft.

Het gekke is dat ook de toeschouwers in de Arena jarenlang zo dachten. Hoe weinig er ook te beleven viel, ze klapten de Ajax-spelers na alweer een overwinning braaf toe, waarna ze tevreden huiswaarts keerden, al was er bitter weinig om over na te praten, om er twee weken later opnieuw te zitten. Maar nu Ajax het seizoen slecht is begonnen is alles anders. Na vier duels staan de Godenzonen op de zevende plaats met zes punten achterstand op PSV; de cijfers van RTL7 doen de rest. De supporters krijgen de indruk dat hun kwaliteit wordt onthouden en ze klagen luider dan in jaren het geval is geweest.

Honderd miljoen in kas: Ajax’ directeur Marc Overmars kan met de Kerst een team kopen dat — althans op papier — beter is dan het huidige elftal. Wat heet: twee keer zo goed. Ajax 1 is, als je de waarde aan de hand van www.transfermarkt.nl optelt, ongeveer vijftig miljoen waard. Hoe mooi de Cruijffianen ook dromen van een toekomstig stuntjaar waarin de portemonnee wordt getrokken om exceptionele spelers bij wijze van uitzondering wel vast te kunnen houden: voorlopig trekken de toeschouwers week in, week uit hun portemonnee voor iets wat stukken beter zou kunnen zijn. De ex-internationals die het sinds de ‘Coup van Cruijff’ voor het zeggen hebben, hoeven zich niet te verlagen tot opportunisme: ze zijn financieel onafhankelijk van Ajax, precies zoals Cruijff wil.

Maar stel nu eens dat de directeur van de Stadsschouwburg het podium beklom met de woorden: „Dames en heren, we zouden u topactrice Halina Reijn kunnen bieden, maar we geven de voorkeur aan een stagiaire, een bijzonder leuke meid van wie veel wordt verwacht. Ik wens u een fijne voorstelling.” Waarschijnlijk zouden de mensen hun geld terugeisen. Al sinds mensenheugenis wordt het Ajax-publiek een theaterpubliek genoemd, afwachtend en kritisch. De komende periode zal blijken of dat nog steeds het geval is.