Column

Bestand in Oekraïne is overwinning Poetin

Als er iets terecht komt van het staakt-het-vuren voor Oekraïne waarover nu gesproken wordt, zal dat een overwinning zijn voor Rusland en Vladimir Poetin. De pro-Russische separatisten hebben het gebied dat onder hun controle staat de afgelopen weken, dankzij de militaire hulp uit Rusland, flink kunnen uitbreiden. Ze verkeren dus in een sterke onderhandelingspositie.

Steeds wanhopiger is de toestand voor de Oekraïense regering geworden. Het idee dat ze gewapenderhand zou kunnen afrekenen met de rebellen, om zo het hele grondgebied van Oekraïne weer onder controle te krijgen, is de grond in geboord. Het Oekraïense leger kan niet overeind blijven in een oorlog met Rusland, ook al is het geen openlijke invasie maar een slinkse schaduwoorlog.

Hoe langer de strijd voortduurt en een staakt-het-vuren uitblijft, hoe meer terrein het Oekraïense leger dreigt te verliezen. Dat kan een staakt-het-vuren voor president Porosjenko noodzakelijk maken – hoe bitter het ook is dat hij daarvoor afspraken moet maken met de separatisten die hij ziet als terroristen en pionnen van het Kremlin. En hoe moeilijk het in Kiev ook te verdedigen zal zijn dat ‘de onverhulde agressie van Moskou’, zoals Porosjenko het eerder deze week nog noemde, niet wordt afgestraft maar beloond. Want de volgende stap om tot een vredesregering te komen zal dan de politieke dialoog over meer autonomie voor de oostelijke regio’s moeten zijn, waar Rusland steeds op heeft aangedrongen. En wie zegt dat Poetin als hij dit resultaat eenmaal binnen heeft, niet in een volgend gebied onrust gaat stoken? Of zelfs besluit tot nóg een annexatie na die van de Krim?

Ook voor de rest van Europa is het moeilijk te verkroppen, als Rusland wegkomt met zijn interventie in het buurland. Het schept een gevaarlijk precedent. Maar is voortzetting van de oorlog werkelijk te verkiezen? Een oorlog waarvoor de NAVO niet in actie komt, die Oekraïne niet kan winnen en die volgens de Verenigde Naties al een miljoen mensen van huis en haard verdreven heeft?

De bevolking in het oorlogsgebied snakt naar een staakt-het-vuren, blijkt uit recente reportages. Deze week bracht Human Rights Watch een rapport uit over de honderden burgerslachtoffers in Loegansk, een spookstad waar inmiddels de helft van de bevolking weggevlucht is. Zowel het regeringsleger als de separatisten zijn volgens het rapport verantwoordelijk voor het oplopend aantal burgers dat bij beschietingen gewond raakt en om het leven komt. Waarschijnlijk zijn er oorlogsmisdaden gepleegd, stelt de rapporteur van Human Rights Watch.

Het mortuarium van de stad kan ondertussen de toevloed van lijken niet aan, schrijft hij op de website van het blad Foreign Policy. Al weken was er geen elektriciteit, geen stromend water en een tekort aan personeel. „Maar die problemen kan ik allemaal nog wel aan”, zegt het hoofd van het mortuarium. „Mijn grootste probleem is dat er door de gevechten zoveel burgers omkomen.” In een andere stad zeiden bewoners onlangs tegen The Washington Post dat humanitaire hulp welkom en hard nodig was, maar dat ze vooral wilden dat de oorlog nou eens stopte. „Het belangrijkste is vrede.”

En niet alleen voor de mensen ter plekke zal een bestand welkom zijn. Toen Angela Merkel twee weken geleden in Kiev was pleitte ze krachtig voor een staakt-het-vuren om te voorkomen dat de oorlog verder uit de hand loopt, met alle gevaren van dien – voor Oekraïne en Europa. Als het nu niet van een bestand komt, of het bestand houdt niet, woedt de oorlog verder. Komt er wel een bestand, dan dreigt dat voor Oekraïne uit te pakken als capitulatie voor Rusland.