Het moet anders - beter - met de bedrijfsarts. Maar hoe? De SER is verdeeld

De bedrijfsarts van de toekomst moet het anders - lees beter - gaan doen. Grote bedrijven, banken en ziekenhuizen moeten hun eigen arbodiensten optuigen. Bedrijfsartsen moeten meer per branche, sector of regio gaan werken. En huisartsen moeten ook een beetje bedrijfsarts gaan worden. Voor de ZZP’ers.

Die drie ‘routes’ staan volgens bronnen in het langverwachte ontwerpadvies dat de Sociaal Economische Raad (SER) vandaag presenteert. Maar de SER blijft over het thema verdeeld.

Wat is er aan de hand met bedrijfsartsen?

De sector is de laatste jaren vooral in het nieuws met schandalen. Het College Bescherming Persoonsgegevens concludeerde al in 2008 dat Tredin uit Lelystad medische gegevens van werknemers aan werkgevers doorspeelde.

Zembla toonde in 2012 hoe de arbodienst VerzuimReductie zieke werknemers telefonisch uithoorde en hun privacy schond, waarna de topman opstapte. Vakcentrale FNV opende een meldpunt waar een rapport uitkwam getiteld: “Verzuimbegeleiding: een corrupt systeem”.

Zelf concludeerde de SER al in 2012 dat bedrijfsartsen niet onafhankelijk en toegankelijk genoeg zijn en te weinig doen aan het voorkomen van ziekte.

Waarom is nu advies nodig?

Minister Lodewijk Asscher van Sociale Zaken vroeg de SER om advies met het oog op de toekomst. Omdat we ouder worden en langer doorwerken en de arbeidsmarkt steeds flexibeler wordt, wordt de zorg voor werknemers steeds belangrijker.

Wat moet er allemaal veranderen?

In het ontwerpadvies pleit de SER daarom voor een periodiek gezondheidsonderzoek, een ’werknemers-APK’, en een betere begeleiding van zieken.

Alle werkenden moeten vrije toegang krijgen tot een bedrijfsarts. Voor het groeiende aantal zzp’ers en bijvoorbeeld werklozen zou de huisarts voor ‘bedrijfsarts’ moeten spelen. Alle beroepsziekten moeten gemeld en centraal geregistreerd worden. Werkgevers blijven verantwoordelijk voor alle kosten. Maar de onafhankelijkheid van de bedrijfsarts moet wél gewaarborgd zijn.

Waarom is het advies vertraagd?

Vakbonden en werkgevers kunnen het onderling al maanden niet eens worden. De bonden vinden dat werkgevers meer geld moeten uittrekken om ziekte op de werkvloer te voorkomen, en dat bedrijfsartsen te afhankelijk van werkgevers zijn. Bovendien vinden ze het kwalijk dat circa eenvijfde van de Nederlandse bedrijven niet eens een bedrijfsarts heeft.

Werkgevers op hun beurt willen zelf kunnen kiezen uit het grote aanbod van bedrijfsartsen, arbodiensten en verzuimbureau’s. Ook willen ze de kosten (1,1 miljard euro in 2012) terugdringen.

Wat vindt iedereen?

Volgens critici kan een nieuw systeem alleen werken als het wettelijk wordt opgelegd, omdat het anders een ‘papieren tijger’ is. De vakbonden FNV en CNV pleiten verder al langer voor strenger toezicht door de inspectiedienst van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Directeur Marius Touwen van Zorg van de Zaak, de grootste arbodienst van Nederland, noemt het advies van de SER “geen oplossing”.

“Voor een gezonde werkomgeving en voorkoming van uitval op de lange termijn doen we zelf al heel veel. En samen met bedrijven ontwikkelen we liever zelf nieuwe initiatieven. Bovendien, voor de andere problemen die naar boven zijn gekomen, de onafhankelijkheid van bedrijfsartsen en de privacy van werknemers, heeft de SER geen echt antwoord. Het systeem is al goed, maar de foutjes moeten eruit gehaald worden.”

De SER wilde geen commentaar geven voor het ontwerpadvies officieel is gepubliceerd.