Ali viel neer alsof hij dood was. Daarom leeft hij nog

In Tikrit executeerden IS-strijders 560 tot 770 Iraakse regeringssoldaten. Ali Hussein Kadhim is een van de weinige overlevenden.

Geëxecuteerd worden door de Islamitische Staat en het kunnen navertellen gebeurt niet elke dag. Het overkwam de 23-jarige Ali Hussein Kadhim, een shi’itische soldaat van het Iraakse regeringsleger in Tikrit. The New York Times tekende zijn verhaal op.

Nadat IS op 11 juni de Iraakse stad Tikrit had veroverd op het regeringsleger werd Kadhim samen met honderden collega’s afgevoerd naar een oud paleis van Saddam Hoessein.

Volgens een rapport van de mensenrechtenorganisatie Human Rights Watch (HRW), dat deze week is gepubliceerd, zijn daar en op andere plekken in Tikrit minstens 560 tot 770 Iraakse regeringssoldaten – veelal shi’ieten – standrechtelijk geëxecuteerd door het sunnitische IS. Khadim was ook een bron voor dit rapport.

In een video op de site van The New York Times zegt Ali dat hij zelf niet goed weet hoe hij aan de dood is ontsnapt. Hij hoorde schieten en zag hoe de mannen links en rechts van hem neervielen.

Hoewel hij zelf niet geraakt werd liet Ali zich op zijn beurt vallen en hield zich voor dood. „Dat ben ik”, zegt hij in de video terwijl hij naar beelden kijkt van het bloedbad die door IS zelf zijn verspreid.

Hij vertelt dat de gevangen genomen soldaten rijen moesten vormen, hijzelf was de vierde in zijn rij. Toen de eerste man in die rij werd neergeschoten spatte diens bloed op Ali’s gezicht. „In mijn hoofd zag ik mijn dochter, ze zei: vader, vader.” Daarna voelde hij een kogel langs zijn hoofd gaan en deed hij alsof hij was geraakt. Vier uur lang bleef hij liggen in het massagraf.

Toen het donker werd wist Ali te ontsnappen. Drie dagen lang verstopte hij zich voor IS, tot hij erin slaagde tegen de sterke stroming in de Tigrisrivier over te zwemmen.

Aan de overkant werd hij opgevangen door de plaatselijke sunnitische bevolking die hem nog eens drie dagen lang verstopte voor IS tot hij uit de stad kon wegglippen. „Het waren eerbare sunnieten”, zegt Ali, „niet zoals zij die doen alsof”.

Patroon van brutaal geweld

De getuigenis van Kadhim en het HRW-rapport passen in het patroon van brutaal geweld waarvan IS zijn handelsmerk heeft gemaakt. Het is die reputatie die ervoor zorgde dat mannen als Kadhim bij de komst van IS hun uniform afwierpen nog voor er een schot was gelost.

Ook het gebrek aan motivatie bij de Iraakse soldaten speelde een rol. „We wisten dat IS eraan kwam”, zegt Kadhim. „De moraal was erg laag. We hebben burgerkleren aangetrokken en we hebben de kazerne verlaten.”

Ze wilden naar Bagdad lopen, maar stuitten al snel op een groep IS-strijders in militaire voertuigen. „Ze zeiden dat wij niet hun vijand waren, dat ze ons naar onze families zouden terugbrengen. Maar het was een valstrik.” In plaats daarvan gingen ze naar het oude paleis van Saddam Hoessein in Tikrit. Daar begonnen de massa-executies.

HRW zegt dat het vijf plekken in Tikrit heeft geïdentificeerd waar massa-executies plaatsvonden. Uit beelden van IS zelf blijkt dat de slachtoffers ter plekke met bulldozers zijn begraven. Het Iraakse regeringsleger is de voorbije dagen een tegenoffensief begonnen om Tikrit te heroveren op IS. Het leger zou al in de buitenwijken van Tikrit staan en doelen in de stad zelf zijn bestookt met artillerie en mortiergranaten.

Eerder werd IS al verdreven uit Sulaiman Bek en Amerli. Dat lukte dankzij een alliantie tussen het regeringsleger, Koerdische peshmerga’s en shi'itische strijders. Luchtaanvallen door het Iraakse en het Amerikaanse leger hebben de posities van IS verzwakt. Maar de verwachting is dat IS het veroverde terrein niet zonder slag of stoot zal opgeven.

In afwachting van een mogelijke NAVO-tussenkomst – daarover wordt nu gepraat op de NAVO-top in Wales – mikken de westerse landen vooral op het bewapenen van de Koerdische peshmerga's in de strijd tegen IS.

Groot-Brittannië zei gisteren dat het op zijn beurt rechtstreeks wapens gaat leveren aan de Koerden. De Verenigde Staten, Frankrijk, Italië, Australië en andere landen namen die beslissing al eerder. Nederland beperkt zich voorlopig tot het leveren van helmen en kogelwerende vesten.

Volgens Peter Bouckaert van Human Rights Watch is „de barbaarsheid van de IS een schending van het internationaal recht en een affront voor ieders geweten”. De Verenigde Naties hebben een onderzoek geëist naar de misdrijven in Tikrit.

IS claimt de executies zelfs

Dat zal weinig indruk maken op de IS-strijders. Anders dan bij schendingen van de mensenrechten door traditionele staten ontkent IS de aantijgingen allerminst. Integendeel: IS heeft geclaimd dat het liefst 1.700 shi’itische soldaten heeft geëxecuteerd.

Eerder deze week kwam Amnesty International al met een rapport waarin het IS beschuldigt van „systematische etnische zuivering” in het noorden van Irak. Amnesty zegt bewijs te hebben dat in augustus vele massamoorden plaatsvonden in de regio Sinjar waar veel Yezidi’s wonen. Tientallen mannen en jongens zouden in trucks zijn opgehaald en hun dorpen zijn uitgevoerd.

IS heeft „het platteland van Sinjar veranderd in killing fields”, aldus Amnesty. Ook zouden „honderden, misschien wel duizenden” vrouwen en kinderen uit minderheidsgroepen zijn ontvoerd.

Ali Hussein Kadhim is nu terug thuis in Diwaniya, in shi’itisch gebied in Irak. Van het Iraakse leger kreeg hij een bonus van zo'n 300 euro, de helft van zijn maandsalaris als soldaat. Naar dat leger wil Kadhim niet terug. „Ik ben werkloos nu; ik ga mij wat met de boomgaard bezighouden.”