Zeg, mag die camera even uit?

Kamervoorzitter legt journalisten maatregel op: overval politici niet met draaiende camera.

Staatssecretaris Wilma Mansveld (Infrastructuur en Milieu, PvdA) wordt door de pers over de Fyra ondervraagd. Foto ANP, MARTIJN BEEKMAN

Tweede Kamerleden die tijdens een crisis in de fractie tot in hun werkkamer gevolgd worden. Staatssecretarissen die zich stotterend door een haag van camera’s worstelen. Ministers die na een debat door de zijdeur proberen te vluchten. Politici die zich verspreken. Of in tranen uitbarsten. Als het aan Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg ligt, krijgt u die beelden voortaan misschien niet meer te zien.

Bij aanvang van het nieuwe politieke seizoen heeft zij een oekaze uitgevaardigd aan journalisten. Wanneer zij een politicus aanspreken „met draaiende opname apparatuur” lopen ze het risico het beeld en geluid te moeten wissen. „Als het Kamerlid en/of de bewindspersoon aangeeft niet te willen meewerken, worden de opnames gestopt en wordt het opgenomen materiaal ook niet gebruikt”, schrijft Van Miltenburg.

Rond het Binnenhof wordt gesproken van censuur. „Dit zou dus betekenen dat de politicus altijd bepaalt wat er wel of niet wordt uitgezonden. Dat doen ze in Noord-Korea maar”, zegt Jan Roos, verslaggever van Powned spottend. Frits Wester van RTL Nieuws vindt het absurd als dergelijke opnamen in het Kamergebouw verboden worden. „Dit is het veld waar het spel gespeeld wordt, dat moeten wij kunnen vastleggen.” Bram Schilham, de chef van de politieke redactie van de NOS noemt het een ‘rare regel’. „Ook de weigering van een politicus om een vraag te beantwoorden kan heel informatief en relevant zijn.”

Bijzonder is dat de nieuwe regel alleen geldt voor de audiovisuele media. Het kan dus voorkomen dat een politicus zich voor de camera verspreekt en omringende journalisten dat via Twitter of in de krant vermelden, maar het niet op televisie mag komen.

Bovendien is de journalisten onduidelijk waarom deze nieuwe maatregel is genomen. „Ik begrijp niet voor welk probleem dit een oplossing moet zijn”, zegt Schilham.

Volgens een woordvoerder van Van Miltenburg is in het presidium (het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer) „gekeken of de bestaande richtlijnen zich nog verhouden tot de huidige praktijk.” En zijn er wat, niet nader te specificeren, „incidentjes geweest waar Kamerleden hinder van hebben ondervonden.” Naast het nieuwe voorschrift zijn al geldende verboden nogmaals naar journalisten gestuurd omdat die voortaan „beter gehandhaafd” worden.

Bestaande regels, zoals het verbod op rondhangen in ‘de wandelgang’ rond de plenaire zaal of met draaiende camera bij een fractiekamer staan, worden elke dag overtreden. Het bestraffen daarvan – bijvoorbeeld met het tijdelijk intrekken van een toegangspas – zal ook consequenties hebben voor het werk van parlementaire journalisten. Volgens Bram Schilham „moeten we nog maar zien of dit in de praktijk ook gaat gebeuren”. Welk Kamerlid durft het immers af te dwingen? Jan Roos is in ieder geval van plan zich er niets van aan te trekken. „Regels, daar kunnen wij niks mee.”

Sommige journalisten zijn wel eens door de organisatie van de Kamer op de vingers getikt. Jan Roos zegt dat hij „een gele kaart” kreeg toen hij zijn tas onbewaakt had laten slingeren. Frits Wester werd in 2006 voorwaardelijk geschorst. Na de mislukte ‘cafécoup’ van Rita Verdonk klom hij met een cameraman door een toiletraam in een dakgoot om de fractievergadering van de VVD te filmen. „Dus moesten we bij de Kamerorganisatie op het matje komen.” Zo gaat dat volgens Wester wel vaker. „De politici vinden het zelf geen probleem als we ze zo in beeld brengen. Het zijn de adviseurs en de voorlichters die zich opwinden.”

Onder het nieuwe gebod van Van Miltenburg staat opvallend genoeg niet alleen haar naam, maar ook die van journalist Jos Heymans. Hij is naast verslaggever voor RTL Nieuws ook voorzitter van de parlementaire persvereniging voor journalisten die rond het Binnenhof werken en onderhandelde met de Kamervoorzitter over de regels. Hij was „verbaasd” over de uiteindelijke richtlijn, zegt hij, maar dat is wel zijn „eigen schuld”.

Heymans’ bedoeling was om de oude richtlijn dat politici niet met draaiende camera benaderd mogen worden, te versoepelen. Hij had echter niet gezien dat Van Miltenburg daar een censuurclausule aan had toegevoegd. „Ik heb over het verbod op uitzenden heengelezen”, zegt Heymans. De uiteindelijke regel „kan natuurlijk helemaal niet”, vindt hij.

Sommige journalisten zeggen dat vooral Anouchka van Miltenburg zelf niet met draaiende camera’s wil worden aangesproken.

Volgens Frits Wester creëert het hinderen van journalisten in het Kamergebouw voor politici een nieuw probleem waar ze helemaal niet op zitten te wachten. „Wij filmen hier in de arena waar het gebeurt als we in de arena beperkt worden, dan verplaatsen we het naar buiten.”

Dan worden bewindspersonen gevolgd tot bij hun dienstauto en Kamerleden gevolgd in de fietsenstalling. „Straks staan we bij politici in de voortuin.”