Paddestoeldieren zijn mysterie voor de wetenschap

Foto Just et al.

Amsterdam. Deze zeedieren, die nog het meest lijken op verschrompelde paddestoelen, zijn mogelijk van een tot nu toe volkomen onbekend diertype. Drie Deense onderzoekers van het Natuurhistorisch Museum in Kopenhagen maakten de vondst gisteren bekend in PLOS ONE. Ze hebben het dier Dendrogramma gedoopt.

De verder onopvallende paddestoeldiertjes lijken niet te passen in één van de vijf groepen waarin biologen al het dierlijk leven indelen. Die vijf groepen zijn sponzen, neteldieren (kwallen en koralen), ribkwallen, bilateria (tweezijdig symmetrische dieren zoals wijzelf) en placozoën (minuscule schijfdieren). De paddestoeldieren hebben nog het meest weg van neteldieren of ribkwallen, maar ze hebben niet de typische harpoencellen van neteldieren of kenmerkende lijmcellen van ribkwallen. Misschien hoort Dendrogramma dus wel thuis in een eigen, unieke groep, aldus de Denen.

De ‘zeepaddestoelen’ zijn al in 1986 opgevist bij een expeditie aan de oostzijde van de zeestraat tussen Australië en Tasmanië, op 400 en 1.000 meter diepte. Eerste auteur Jean Just bewaarde de monsters eerst in formaldehyde, maar merkte dat de dieren daardoor uitdroogden. In Canberra vroeg hij daarom om een alcoholoplossing van 80 procent. Hij kreeg – per ongeluk – pure alcohol. De monsters krompen en werden broos als glas. DNA-analyse is nu onmogelijk. De mond van het beest, die tegelijkertijd dienst doet als anus, zit aan het uiteinde van het ‘steeltje’. De schijf is een paar millimeter in doorsnede en bevat het darmstelsel dat fijner vertakt raakt naar de randen toe. De Denen denken dat het dier niet kan zwemmen. Waarschijnlijk filtert het diertje plankton uit het water.

„Een curieus artikel”, vindt evolutiebioloog Sally Leys van de University of Alberta. Ze is nog niet overtuigd dat het dieren zijn. Het kunnen ook kolonies van eencelligen zijn, of amoebes met een kalkskelet. „Verder is het vreemd dat niemand deze dieren eerder gevonden heeft.” Evolutiebioloog Casey Dunn van Brown University noemt het artikel een ‘fascinerende hint’ naar het bestaan van een onbekende groep organismen. „Dit kan een heel spannend en nieuw licht werpen op de vroege evolutie van dieren.”