Poetin belooft vrede, maar wie gelooft hem?

Is het einde van de oorlog in Oekraïne plotseling in zicht? Of is het een slimme zet van Poetin die alleen maar als doel heeft voor verwarring te zorgen?

Aan de vooravond van een belangrijke NAVO-top, die vandaag in Wales begint, kwam de Russische president gisteren met een verrassing. Hij riep de strijdende partijen in Oekraïne op te stoppen met vechten. En hij zei dat hij een vredesplan heeft.

Poetin riep Oekraïne en de door de Russen gesteunde separatisten in het oosten van het land ook op krijgsgevangen te ruilen. Een overeenkomst zou vrijdag al kunnen zijn uitgewerkt, aldus de Russische president. Dat is dus op de laatste dag van de NAVO-top.

De NAVO had zich juist voorbereid op een krachtig signaal aan de Russen. De Baltische landen en Polen maken zich de meeste zorgen over de Russische inmening in Oekraïne. Net als Oekraïne hebben zij ook een Russische minderheid binnen hun grenzen.

Maar anders dan Oekraïne zijn Estland, Letland en Litouwen wél lid van de NAVO en dus genieten zij bescherming van het bondgenootschap. Op de agenda van de NAVO-top staat een plan voor de vorming van een snelle interventiemacht, als antwoord op de Russische dreiging.

De Amerikaanse president Obama stelde de Balten gisteren vast gerust. Tijdens een bezoek aan Estland, bedoeld om zijn solidariteit te tonen, zei hij: „Jullie zijn je onafhankelijkheid al een keer kwijtgeraakt. Met de NAVO zullen jullie die niet opnieuw verliezen.” Na de Tweede Wereldoorlog werden de Baltische landen onderdeel van de Sovjet-Unie.

Obama toonde zich sceptisch over de voorstellen van Poetin. „Tot nu toe is er niet veel vervolg gegeven aan zogenaamde wapenstilstanden.” Maar, ging hij verder, als Rusland het echt meent, „dan is dat iets wat we allemaal hopen”.

En Poetin? Die wil dus ook vrede, zegt hij. Maar hij zegt ook steeds dat er geen Russische troepen in Oekraïne zijn en dat de separatisten niet zijn pionnen zijn. De vraag is nu wat die separatisten zullen zeggen, en vooral: wat zij zullen doen.

De Oekraïense president Porosjenko liet zich hoopvol uit, maar premier Jatsenjoek was ronduit negatief over het charmeoffensief van Poetin. Volgens hem is dat slechts een poging om het Westen te bedriegen aan de vooravond van de NAVO-top, bedoeld om nieuwe sancties te voorkomen. „Het echte plan van Poetin is om Oekraïne te vernietigen en om de Sovjet-Unie te herstellen.”

Ook de Franse president Hollande was niet onder de indruk van het vredesplan van Poetin. De afgelopen maanden was er in Europa veel kritiek op Frankrijk, omdat dat land vasthield aan de levering van twee moderne vliegdekschepen voor helikopters aan Rusland. Formeel kon Frankrijk dat doen, omdat de contracten waren getekend voordat Europese sancties van kracht werden. Gisteren liet Hollande in een verklaring weten dat Frankrijk in ieder geval de levering van het eerste schip opschort – in verband met de ernst van de situatie in Oekraïne. NRC