Nee, het was geen vertrekpremie

Erik Staal mag de 3,5 miljoen euro houden die hij bij zijn vertrek kreeg. Of de Vestiabaas schuldig is aan wanbestuur, dat is aan een andere rechter.

Erik Staal tijdens verhoor door de parlementaire enquêtecommissie, in juni. Foto David van Dam

Dit is het beeld bij de gemiddelde Nederlander: Erik Staal verdiende het meest van alle woningcorporatiedirecteuren, speculeerde voor miljarden met financiële producten en liet de volkshuisvesting achter met een schuld van 2,1 miljard euro. Bij zijn vertrek kreeg hij 3,5 miljoen euro bruto mee om te rentenieren op Bonaire. En dat mag hij dan houden van de rechter?

Ja. Erik Staal, oud-bestuurder van Vestia, hoeft de 3,5 miljoen euro bruto (1,7 miljoen euro netto) die hij bij zijn aftreden kreeg, niet terug te betalen, oordeelde de Rotterdamse rechtbank gisteren. Waarom niet?

Ten eerste was het geen gouden handdruk. Anders dan veel mensen denken, was de 3,5 miljoen euro die Staal begin 2012 kreeg geen afvloeiingsregeling, maar een pensioenuitkering plus een jaarsalaris voor ‘eerdere aanspraken’. Staal kreeg het bovenop het pensioen van 4 miljoen euro dat hij opgebouwd had.

Het grootste deel van de extra pensioenuitkering, bijna 3,2 miljoen euro, stond al sinds 2010 voor hem klaar. Het was een vergoeding van Vestia om Staals pensioengat te dichten. Zijn commissarissen hadden al in 2002 besloten om Staal voortaan een vaste in plaats van een schommelende pensioenpremie te betalen. Zo zou zijn pensioenopbouw in het jaarverslag niet ineens meer sterk kunnen stijgen. Het was imagobescherming voor Staal na ophef over zijn salaris.

Schimmige brief

Maar in 2009 klaagde Staal dat de kredietcrisis een gat in zijn pensioenbeleggingen had geslagen. Zijn personeelschef stelde een brief voor hem op waarin stond dat het nooit de bedoeling was geweest dat zijn pensioen lager zou uitvallen en dat Vestia het zou repareren. De brief werd ondertekend door commissaris Jeroen Lugte, een studievriend van Staal, en oud-commissaris Peter Noordanus, burgemeester van Tilburg.

Het verhaal rond deze ‘reparatiebrief’ blijft schimmig, zeker voor een afgestudeerd fiscaal jurist en belastingkundige zoals Staal. Lugte kon zich de brief in de rechtbank niet goed meer herinneren, Staal zegt dat hij op een avond zelf met de brief naar Noordanus is gegaan voor een krabbel en de burgemeester heeft achteraf spijt van zijn handtekening en noemt de brief „manipulatief”.

Maar de Rotterdamse rechter heeft zich gisteren niet uitgesproken over de totstandkoming van Staals pensioenregeling. De rechter heeft alleen gekeken of de commissarissen bevoegd waren een regeling op te stellen en om de 3,5 miljoen euro uit te laten keren – en dat is zo.

Dat commissarissen de regeling wel „een raadsel” hebben genoemd, weegt niet mee. In de rechtbank hebben zij niet betoogd dat ze door Staal onjuist zijn voorgelicht.

Oud-minister Liesbeth Spies van Binnenlandse Zaken noemde de pensioenuitkering destijds „ongepast” en het nieuwe bestuur van Vestia „uitzonderlijk en onverantwoord hoog”. Maar ondanks alle maatschappelijke verontwaardiging gaat Vestia niet in hoger beroep tegen de uitspraak. Blijkbaar zien de advocaten van Vestia te weinig juridische grond om de terugvordering door te zetten.

Onbehoorlijk bestuur

Het nieuwe bestuur van Vestia zegt zich nu te concentreren op een andere procedure tegen Staal voor ‘onbehoorlijk bestuur’, omdat hij zelf tekende voor alle risicovolle financiële producten. De corporatie heeft voor 2,1 miljard euro beslag gelegd op zijn persoonlijke bezittingen, het bedrag waarvoor Vestia de contracten bij banken heeft afgekocht.

Of de advocaten van de corporatie dan meer kans maken, is lastig te zeggen. De raad van commissarissen liet Edward de Bock van Houthoff Buruma eind 2011 nog uitzoeken of ze de uitkering van 3,5 miljoen euro toch konden tegenhouden. Nee, concludeerde de advocaat. „De vraag of de raad is bedrogen moet ontkennend beantwoord worden”, zei De Bock volgens de notulen van die vergadering. „Er is ook geen sprake van dwaling of wanbeheer.”

Vooralsnog gaat Erik Staal vrijuit in het Vestia-schandaal. Hij is geen verdachte in de zaak tegen zijn kasbeheerder Marcel de V. die de producten afsloot en er heimelijk aan verdiende. Er zijn bij forensisch onderzoek geen verdachte vastgoedtransacties aangetroffen, waarbij Staal zou zijn betrokken. En al zullen weinig huurders van Vestia het hem gunnen, Staal mag zijn pensioenuitkering houden.