Column

Het gezicht van de wenswachtende

Meneer Van Beek, wenswachtende.

Sinds de uitzending van Nieuwsuur van 25 augustus weet heel Nederland wat een wenswachtende is. Het begrip kreeg een gezicht door een reportage over de 92-jarige meneer Van Beek uit Venlo: dement, alleenwonend en in het bezit van een urgente indicatie voor opname in een verzorgingshuis. Daar is geld voor, er zijn kamers, maar toch moest meneer Van Beek maanden wachten en is hij inmiddels overleden.

De reden was dat hij niet als ‘actief wachtende’ op een lijst was geplaatst, maar als wenswachtende, zonder dat hij of zijn dochter daar overigens weet van had. Dat zijn mensen met voorkeur voor een bepaald huis, en die hebben dus kennelijk minder haast.

Ook Kamerleden hadden nog nooit van een wenswachtende gehoord. Staatssecretaris Martin van Rijn (Zorg, PvdA) kwam het uitleggen aan Twan Huys, die zich als een terriër vastbeet in deze prooi. Het werd een gedenkwaardig gesprek, waarin de bewindsman niet van plan was afstand te doen van zijn terminologie, want je moet toch onderscheid kunnen aanbrengen in verschillende categorieën hulpvragen. De reputatie van de vaak om zijn efficiëntie en dadendrang geprezen Van Rijn liep een akelig deukje op.

De in gezondheidszorg gespecialiseerde deelredactie van Nieuwsuur is heel goed in het opsporen en voorgeleiden van dit soort kwesties. Meneer Van Beek en zijn dochter waren over een lange periode gevolgd. Gisteren was er een vervolgreportage, met reacties van kijkers met vergelijkbare ervaringen en een onrustbarend inkijkje in een ambtelijke doolhof. Van Rijn werd gisteren ook gegrild in de vaste Kamercommissie, waarin hem door partijgenoot Otwin van Dijk briesend werd opgedragen: „Fiks het!”

Dit is nu typisch een onderwerp waarin de publieke omroep zich kan onderscheiden: onderzoeksjournalistiek met lange adem en scherpe actualiteit, waar je later op terug kan komen. Ook een praatprogramma als Hollandse Zaken (MAX) is goed in het gedocumenteerd agenderen van maatschappelijke kortsluiting. Cees Grimbergen stelt nog steeds boze burgers in staat om stoom af te blazen, maar er wordt minder door elkaar heen gepraat dan vroeger in Rondom 10 (NCRV). Gisteren vertelden vier ondernemers uit het midden- en kleinbedrijf wat er gebeurt als je door de bank geparkeerd wordt bij de afdeling Bijzonder Beheer. Je wordt grievend behandeld, betaalt hogere rente, mag bijna niets meer ondernemen en als je pech hebt, worden je bezittingen voor een habbekrats openbaar geveild.

Essentieel voor zo’n programma is de aanwezigheid van een vertegenwoordiger van de gevestigde orde, die bereid is om door hooghartig wegwimpelen de gram van de slachtoffers naar zich toe te trekken. Nyenrode-hoogleraar Jaap Koelewijn lijkt niets liever te doen.

En wie zulke debatten te plat vindt voor de publieke omroep, die moet eens kijken naar 3 Onderzoekt (EO). Met onherkenbare studentenprostituees die ons rondleiden in het bordeel of vertellen over poepseks. „Bizar!”, monkelt onderzoekster Anne-Mar Zwart, die volgende week zelf eens op escort gaat. Undercover, dus, om wat precies aan te tonen? Dat de NPO soms SBS6 naar de kroon steekt?