En niemand die Jos van Rey tegensprak

Zo’n beetje alles ging fout bij de verbouwing van de ECI Cultuurfabriek in Roermond. Van mogelijke corruptie tot grote verliezen. Maar komt de onderste steen ooit boven?

De ECI Cultuurfabriek. In 2009 werd begonnen met de restauratie. Vroeger zat in het pand de Electro Chemische Industrie (ECI). Het project kostte 15,5 miljoen euro. Foto’s Rien Zilvold

Een onderzoeksrapport laat weinig heel van de totstandkoming van de ECI Cultuurfabriek in Roermond. Eigenlijk ging alleen het stapelen van de stenen goed. Gespreksstof te over tijdens de raadscommissie burger en samenleving die er gisteravond over ging.

Maar Jan Puper van de Liberale Volkspartij (LVR), goed voor bijna eenderde van de Roermondse raadsleden, zegt vooraf dat hij er niets over gaat zeggen in de vergadering. De nieuwe partij van voormalig wethouder van Roermond Jos van Rey – die moest aftreden om verdenkingen van corruptie, waarschijnlijk ook rond de Cultuurfabriek – is boos. Boos op justitie dat kort na de presentatie van het rapport bij het ingehuurde onderzoeksbureau Nekker van Naem de onderliggende stukken en verslagen van de als vertrouwelijk aangemerkte gesprekken met betrokkenen kwam opeisen. „Dit tast de wortels van de democratie aan. Wij voelen ons niet vrij om te praten, als we met het OM te maken kunnen krijgen.”

Witwassen

De inbeslagname bij Nekker van Naem heeft te maken met het justitieel onderzoek naar VVD’er Van Rey. Dat hangt al bijna twee jaar als een slagschaduw boven de Roermondse gemeentepolitiek. Justitie verdenkt hem van corruptie en witwassen, maar is nog bezig met het onderzoek. Na invallen op het stadhuis en bij hem thuis trad Van Rey terug als gemeentebestuurder en lid van de Eerste Kamer.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen van dit voorjaar maakte Van Rey echter een comeback. De VVD wilde hem, zolang er nog geen klaarheid was over het justitieel onderzoek, niet op de lijst. Zijn om die reden opgerichte Liberale Volkspartij Roermond (LVR) werd met tien zetels verreweg de grootste partij van Roermond (met het CDA, goed voor vijf zetels, als tweede). Lijstduwer Van Rey werd met voorkeurstemmen gekozen. De LVR kwam niet in het college.

De gevolgen van die complexe politieke situatie waren gisteren voelbaar bij de commissievergadering over het in opdracht van de raad vervaardigde, snoeiharde ECI-rapport. Het voormalige gemeentebestuur was vooral druk met het ontwikkelen van een gebouw. De toekomst daarna werd gebouwd op drijfzand: wensdenken, aannames en onrealistische ambities. De verwachte bezoekersaantallen werden bij lange na niet gehaald. Al in het eerste jaar bedroeg het exploitatietekort zeshonderdduizend euro.

Lokale bestuurders die veel geld in prestigieuze cultuuraccommodaties steken, maar niet nadenken over de exploitatie. Het is geen uniek verhaal in Nederland. Maar in Roermond speelt meer. De zelf ook niet altijd attente raad werd onvoldoende, onvolledig en op sommige punten niet geïnformeerd. Een wethouder (Van Rey) trok steeds meer naar zich toe. Hij was dominant. Ambtenaren wilden en durfden hem niet tegen te spreken. De verbouwing werd niet openbaar aanbesteed, maar door de medetrekker van het ECI-project, Roerdelta BV, gegund aan VolkerWessels. In Roerdelta zat ook projectontwikkelaar Piet van Pol. Juist de nauwe banden van deze man met Van Rey hebben de aandacht van justitie. Een taxatie van het ECI-complex werd in opdracht van de gemeente nog eens overgedaan. De eerste inschatting van de waarde: 4,3 miljoen euro. Bij de tweede poging was dat opeens 5,5 miljoen. De gemeente betaalde uiteindelijk 5,6 miljoen.

Koppen rollen

In de raad heeft vrijwel niemand zin in het rollen van koppen. Twee wethouders van toen zitten ook in het nieuwe college. Andere partijen droegen medeverantwoordelijkheid of willen de nieuwe verhoudingen niet schaden. Raadslid Bart Lickfeld (VVD): „Laten we ons niet richten op het zoeken van schuldigen, maar op de verbeterpunten, zodat we een dergelijk echec nooit meer meemaken.” Ook raadslid Marc Breugelmans (CDA) heeft geen zin in „zwartepieten. Ons past bescheidenheid.” Alleen Resi Coumans (Stadspartij Roermond) wil doorpakken. „Voor wie gefaald heeft in de huidige of vorige coalitie moet dit ook consequenties hebben.”

Zover komt het niet. Als het rapport op 25 september op de agenda van de raad staat, zal het blijven bij een motie die oproept tot verbetering. Waarnemend burgemeester Peter Cammaert doet aan het eind van de avond een beroep op de LVR om die motie te steunen. Het zou zijn twee jaar in Roermond mooi afronden. „Al die tijd is het alleen maar gegaan over het al dan niet voldoende informeren van de raad. Dit is dé kans om een nieuwe start te maken.”