De leiders van NAVO-landen komen bijeen. Waar praten ze over?

In dit kasteel in Cardiff komen de NAVO-leiders samen. Foto Reuters / Rebecca Naden

Het wordt druk in Wales. Vandaag en morgen bezoeken staatshoofden en regeringsleiders van 28 lidstaten de stad Newport voor de topconferentie van de NAVO. Leuk, zo’n bijeenkomst. Maar waar hebben de leiders het eigenlijk over?

1) De spanningen in Oost-Oekraïne

Een hoofdthema is de relatie tussen Rusland en het Westen. De reden: de onrust in Oekraïne (overigens geen lid). In de aanloop van de top ontmoette president Obama deze week de leiders van NAVO-landen Estland, Letland en Litouwen - allemaal vlakbij Rusland - en verklaarde dat zij “nooit alleen zullen staan” in hun strijd.

Dat sluit aan bij het befaamde artikel 5 van het NAVO-handvest, schreven onze redacteuren Juurd Eijsvoogel en Tijn Sadée gisteren in NRC Handelsblad:

“Een aanval op één NAVO-land zal worden opgevat als een aanval op alle lidstaten.”

  • Op de top zal de NAVO een nieuwe, snelle reactiemacht in het leven roepen, schreef Eijsvoogel in nrc.next. Die moet betere bescherming bieden aan de oostelijke lidstaten.

    “Deze eenheid van 4.000 manschappen moet binnen 48 uur ingezet kunnen worden. Het moet het ‘speerpunt’ worden van een grotere, al bestaande snelle reactiemacht, zei NAVO-chef Rasmussen.”

  • Nederland is bereid aan die nieuwe eenheid deel te nemen. Ons land helpt al mee bij de bescherming van bondgenoten in het oosten - voor het Baltische luchtruim zijn vier F-16’s beschikbaar gesteld. De NAVO wil kijken naar manieren waarop ze het “NAVO-grondgebied van agressie kunnen vrijwaren en zo nodig kunnen verdedigen”, schrijft minister Hennis-Plasschaert (Defensie, VVD) op haar blog.
  • Vooral Oost-Europese lidstaten als Polen en de kleine Baltische staten dringen aan op een krachtiger opstelling van de NAVO jegens de Russische agressie. Het Kremlin ziet de acties als een “belangrijke externe bedreiging” voor Rusland, meldde het Russische persbureau RIA.

Obama komt met de Air Force One aan in Fairford, in het Engelse Gloucestershire. Foto AP / Charles Dharapak

2) Het eigen territorium beschermen

De NAVO wil de eigen lidstaten beschermen. Maar nu er in verschillende delen van de wereld wordt ingegrepen - denk aan de ISAF-missie in Afghanistan en de situatie in Oekraïne - wordt dat steeds lastiger. Op de conferentie wordt dus ook gesproken over de toekomst van de NAVO.
NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen:

Twitter avatar AndersFoghR AndersFogh Rasmussen #NATOsummitUK in #Wales will address the challenges of a changed world. It will be a crucial summit in #NATO’s history

President Obama zei deze week al dat de NAVO in brede zin naar de eigen verdedigingscapaciteiten moet kijken.

“Er was een zekere mate van onverschilligheid in Europa, over wat nodig is om de NAVO effectief te laten functioneren.”

Mannen verkleed in gevechtsoutfit bij de bij de NATO-top in Newport, Wales.

Foto Reuters / Yves Herman

Verder: Oekraïne wil een lidmaatschap

Op de achtergrond speelt nog een andere discussie. Vorige week maakte de Oekraïense premier Jatsenjoek bekend dat Oekraïne lid wil worden van de NAVO. Dat staat haaks op het besluit van het parlement, dat in 2010 bepaalde dat het land zich aan geen enkel militair blok zou binden. Daarmee was het NAVO-lidmaatschap geen optie meer. Premier Jatsenjoek wil die wet nu intrekken.

NAVO-landen helpen elkaar met militaire hulp. Logisch dus dat Jatsenjoek erbij wil horen: wie niet bij de club hoort, staat alleen. Moskou protesteerde in het verleden fel tegen het ‘oprukken van de NAVO naar de grenzen’. Ook Duitsland en Frankrijk lagen dwars. En extra lastig: de bevolking van Oekraïne is verdeeld over het lidmaatschap.

Eijsvoogel en Sadée noemen het in NRC Handelsblad een “noodkreet van de Oekraïense regering”:

Zolang er een oorlog woedt, en een deel van het land niet onder controle van de regering is, zal de NAVO er haar vingers niet aan branden. Precies wat Rusland wil. En zelfs als de wapenstilstand waarvan nu sprake is echt rust brengt, blijft toetreding van Oekraïne binnen de NAVO omstreden.

NAVO-chef Anders Fogh Rasmussen suggereerde vorige week dat Oekraïne het lidmaatschap zou kunnen aanvragen. Volgens minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) was dat “niet aan de orde”.

Lees ook:Oekraïne komt niet bij de NAVO, dus staat op het slagveld alleen’. (€)