Column

Belastinggrens

‘Volkomen idioot”, noemt Karel (52), die voor de garage aan de Nieuwstraat in Kerkrade sleutelt aan zijn Ford-bestelwagen uit 1954, het Duitse plan om voor buitenlandse auto’s tol te gaan heffen als ze van Duitse wegen gebruik maken. Voor zijn deur lijkt het voornemen ook bepaald moeilijk uitvoerbaar. De westelijke weghelft ligt namelijk in Nederland, maar de oostelijke in de Duitse gemeente Herzogenrath en heet dan ook Neustrasse. „Je houdt zoiets toch niet voor mogelijk in een verenigd Europa?”

De Duitse plannen voor tolheffing (Maut) zijn nog niet definitief, maar sinds Berlijn heeft laten weten dat de heffing van honderd euro niet alleen voor autowegen geldt maar voor álle Duitse wegen, neemt het verzet in de Nederlands-Duitse grensstreek vaste vormen aan. Intergemeentelijke, grensoverschrijdende ‘Euregio’s’ als die van Kerkrade en Herzogenrath (‘Eurode’) slaan de handen ineen voor krachtige protesten, en de ANWB heeft een petitie met 42.827 ondersteuners aan het Europees Parlement aangeboden.

Bijna nergens is het vrij verkeer in Europa zo aanschouwelijk als in de Nieuwstraat/Neustrasse, een kaarsrechte straat van twee kilometer. De grens – in 1816 bij verdrag vastgesteld tussen Nederland en Pruisen – loopt op de as van de straat. Sinds 1993 mag je die gewoon oversteken. Daarvoor was er midden op straat een laag muurtje van betonblokken, en ongeoorloofde grensoverschrijding werd beboet. Vóór 1970 waren er zelfs hogere, onneembare hekken – veel smokkel bestond erin dat spullen gewoon over het hek werden gegooid.

De Nieuwstraat/Neustrasse telt voornamelijk woonhuizen, die aan de Duitse kant een tikje luxer en beter onderhouden uitvallen dan aan de Nederlandse – de Duitse woningprijzen liggen ook hoger, weet een bewoner. Aan de Duitse kant liggen vestigingen van Mediamarkt en Lidl, waar vooral Nederlandse auto’s op de parkeerplaats staan – de prijzen liggen zo’n 10 procent onder die in Nederland. Aan de Nederlandse kant zijn de enige bedrijven een onbemand benzinestation zonder klanten, en een vandaag gesloten winkeltje in erotische attributen.

‘Mijn buurvrouw vroeg me laatst al of ze straks af en toe met mij mag meerijden om boodschappen te doen”, zegt Detlev (49, docent). „Voor haar is honderd euro veel geld. Dat is het onrechtvaardige van dit soort heffingen: ze houden geen rekening met inkomensverschillen.”

Jef (29) heeft straks weinig keus: „Ik werk in Aken, dus ik zal wel moeten betalen. Ik vind wel dat Nederland dan ook de Duitsers moet gaan pakken.'”

André (50) noemt de nieuwe heffing „rondweg kloten”. „Maar zo gaat het toch altijd? Er worden steeds nieuwe belastingen uitgevonden.” De Duitse kant van de straat is ook wel eens de klos – die moeten bijvoorbeeld een belasting op zonnepanelen betalen die in Nederland niet bestaat. Maar als er dan toch getornd wordt aan de Europese eenwording, „laten ze dan meteen de euro afschaffen”, meent André. „Als je vroeger een beetje handig was met de fluctuerende wisselkoersen van D-mark en gulden, viel er nog wel eens iets te verdienen.”