Arme landen lopen biljoen dollar mis

Mede door allerlei financiële constructies in het Westen lopen ontwikkelingslanden 760 miljard euro mis.

Door corrupte activiteiten als omkoping, witwassen en belastingontduiking lopen ontwikkelingslanden ieder jaar meer dan één biljoen dollar aan inkomsten mis, ongeveer 760 miljard euro. Dat komt zeker niet alleen door misstanden in de landen zelf, maar door financiële constructies en -regels in Westerse landen die dit mogelijk maken.

Dit schrijf actiegroep ONE, gericht op armoedebestrijding en mede opgericht door de zanger Bono, in een gisteren gepubliceerd rapport, getiteld ‘Schandaal van één biljoen dollar’. „De oncomfortabele waarheid is het beleid dat wordt gevoerd door G20 landen deze uitstroom van geld uit de armste landen ter wereld vergemakkelijkt”, zegt een van de opstellers van het rapport, David McNair.

Daarom doet de organisatie een oproep aan de G20 landen om op hun bijeenkomst in november in Australië maatregelen te nemen om de financiële transparantie te vergroten. Het gaat hier niet om malversaties met internationale hulp, maar om geld dat op allerlei „duistere’’ manieren het land verlaat. Zonder de mogelijkheden die westerse landen bieden in de vorm van belastingparadijzen en soepele financiële regels, zou veel meer van dit geld ten goede komen van de bevolking van de landen zelf.

„In ontwikkelingslanden is corruptie dodelijk”, zegt McNair. „Er zouden wel 3,6 miljoen levens gespaard kunnen worden als we een einde maken aan dit web van geheimhouding dat criminelen en de corrupte mensen helpt. Wanneer regeringen hun eigen mogelijkheden worden ontnomen om te investeren in essentiële zaken als verpleegkundigen en onderwijzers, is de schade voor mensen verschrikkelijk.”

ONE schat het totaal aan tegoeden dat wordt aangehouden in belastingparadijzen, op twintig biljoen dollar. Daarbij zit 2,4 biljoen euro aan niet aangegeven vermogen van mensen uit ontwikkelingslanden. Belastingheffing daarop zou die landen jaarlijks 15 miljard euro opleveren. Deze vormen van corruptie zijn volgens ONE „de kraak van de eeuw’’.

De organisatie stelt een aantal maatregelen voor om te voorkomen dat geld blijft wegstromen uit ontwikkelingslanden. Bovenaan staat een maatregel die ook keer op keer wordt bepleit door Transparency International, een van de belangrijkste ngo’s tegen corruptie: maak een einde aan de mogelijkheden om via getrapte eigendomsconstructies te verbergen wie er schuilgaat achter een bedrijf.

Uit een analyse van de Wereldbank van de grootste corruptieschandalen in de afgelopen twee decennia blijkt dat het bij zeventig procent daarvan ging om bedrijven in plaatsen als de Britse Maagdeneilanden of met een formele vestiging in de Amerikaanse staat Delaware, waarvan de eigenaar door de daar geldende regels niet te achterhalen is.

One wil ook dat multinationals op het gebied van olie, gas en mijnbouw worden gedwongen om land voor land te publiceren wat ze aan overheden betalen voor hun concessies, en dat daarnaast regeringen worden gedwongen openbaar te maken hoe dit geld wordt gebruikt. Een vierde aanbeveling is betere uitwisseling van informatie over off shore-bankrekeningen.