‘Sweeney Todd’ is meer dan bloed alleen

De Reisopera brengt ‘Sweeney Todd’, over een kapper die zijn klanten vermoordt. Sanne Wallis de Vries speelt zijn verliefde buurvrouw.

Sanne Wallis de Vries als Nellie Lovett (links) in haar keuken. Rechts Dale Duesing als de ‘sinistere barbier’. Foto Marco Borggreve

Zwarte operette, horrormusical en gitzwarte thriller. Dat allemaal is Sweeney Todd, het sinistere verhaal van een Londense kapper die zijn klanten de keel doorsnijdt. Hij sluit een bondgenootschap met zijn buurvrouw, Nellie Lovett, die hem tot moorden aanspoort. Zij bereidt de heerlijkste pasteitjes van mensenvlees.

„Bovendien is zij verliefd op de kapper”, zegt cabaretière Sanne Wallis de Vries, die de rol van de pasteienbakster vertolkt. „Zij houdt van deze slechte man, maar hij wijst de liefde af. Dat maakt van Sweeney Todd ook een liefdesdrama. Alle genres buitelen over elkaar.”

Hoofdkarakter Sweeney Todd heet ook wel de barbier van Fleet Street. In 1846 duikt hij als moordenaar op in een victoriaanse driestuiversroman. Daarna volgen verfilmingen, ballet-, opera- en musicalversies elkaar op. In 1979 kwam het verhaal uit als Broadwaymusical, geschreven door componist Stephen Sondheim. Deze Sweeney Todd regisseert Marcel Sijm bij de Nederlandse Reisopera in samenwerking met het Gelders Orkest. Naast Sanne Wallis de Vries treedt de Amerikaanse bariton Dale Duesing op als barbier. Het Britse horrorverhaal is in Sijms visie „meer dan bloed alleen”. Er is volop ruimte voor menselijkheid.

„Balans tussen al die ingrediënten is het belangrijkste”, zegt Sijm. „Als je uitsluitend griezel en bloeddorst toont, dan maak je de personages en het verhaal eendimensionaal. De karaktertekeningen zijn complex. Ik zie het dan ook niet als een onderhoudende musical, eerder put ik inspiratie uit Shakespeare. Macbeth bijvoorbeeld.” „Ja”, vult Wallis de Vries aan, „dan ben ik Lady Macbeth. Ik ben de motor van het kwaad.”

Tijdens een repetitie in het Wilminktheater in Enschede blijkt welke richting deze opera uitgaat. Links staat Sanne Wallis de Vries in haar helgeel opgetuigde pasteiwinkel. Rechts prijkt een zwarte oven, met een ouderwetse kapperszetel ervoor. Dit is het domein van Dale Duesing in de rol van Sweeney. De zanger benadrukt in het gesprek dat het hem gaat om humanity, menselijkheid: „Todd heeft jarenlang ten onrechte in Australië gevangen gezeten, zijn vrouw is verkracht door dezelfde rechter die hem onheus veroordeelde. Hij keert terug naar Londen om wraak te nemen. Deze motieven maken hem tot een rijk personage.”

Voor cabaretière Sanne Wallis de Vries is haar Nellie Lovett „behoorlijk gestoord”. Ze zegt: „Ze oppert eerst in alle onschuld het idee. Maar het blijft niet bij die ene keer. Zij en de kapper gaan verder. Als je eenmaal de ondergrens van het maatschappelijk aanvaardbare hebt bereikt, ga je er binnen de kortste keren doorheen. Mijn bakster droomt van een beter leven. Ze komt zelfs op met een nep-Gucci. Daarmee is ze dolgelukkig.”

Het ‘gestoorde’ van Lovett komt tot uiting in een schitterend lied, eigenlijk een aria, die zij zingt over alle heerlijkheden van de mensen om hen heen: een rechter smaakt zo, de agent weer anders enzovoort. Wallis de Vries: „Deze rol vereist een comédienne. Ik moet vrolijk en zonder dat iemand argwaan koestert die pasteien bereiden. Als cabaretière ga je altijd een gesprek aan met de toeschouwers. Nu heb ik een rol met vaste tekst en zang, en kan niet zomaar het spel onderbreken. Toch heb ik die band met de zaal nodig. Dat doe ik door de toeschouwers te betrekken bij mijn snode plannen. Sweeney Todd gehoorzaamt aan een oude toneelwet: de zaal weet meer dan de spelers op het toneel.”

Volgens Duesing is „iedereen in liefde met elkaar verbonden”. Hij vervolgt: „Todd houdt nog steeds zielsveel van zijn vrouw. De pasteitjesbakster is verliefd op Sweeney en zij hoopt zelfs aan het slot met hem te kunnen trouwen. Ik moet bij mijn rolinvulling vaak denken aan Mozarts opera Don Giovanni. Ook hij houdt een lijst van veroveringen bij, van liefdes weliswaar, ik van doden. Ik krijg tijdens de repetities elke keer weer koude rillingen als ik het laatste bedrijf zing. Dan komt de geliefde vrouw van Todd op een bepaalde manier terug in het verhaal, ik zeg niet hoe. Dat is aangrijpend.”

Voor regisseur Sijm is Sweeney Todd een verhaal dat „flirt met het leven. In deze entourage van huiver moet je het tegenovergestelde benadrukken, de liefde en het verlangen naar geluk, anders mis je de diepte. Daarom is de beginscène zo belangrijk. Het koor loopt naar de rand van het podium en vraagt aan het publiek: ‘Waarom gaat u dit gruwelijke stuk over een kappersmes bekijken? Waarom wilt u dat, pure horror getoond als een liefdesverhaal?’”