Het energieprobleem: sprookjesachtig en apocalyptisch

Het voordeel van de hevige regenbuien is dat je je bij het schuilen nogal eens naast onverwacht gezelschap bevindt. Een weekend geleden zat ik op een Waddeneiland waar de buien met guerrillakracht aanvielen. Onder de luifel van een klein vakantiehuisje keek ik naar het duinzand dat opspatte, gelanceerd door neerkomende druppels. Het onverwachte gezelschap was mijn vader. Vaak zijn onze gesprekken praktisch („Wil jij dat kastje van je oudtante die naar een verzorgingstehuis gaat?”).

Nu keken we naar het geweld uit de lucht en mijn vader voorspelde: „We krijgen meer van dit soort weer.” Hij vertelde over het energieonderzoek dat door NWO (Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek) wordt gefinancierd. De overheid investeert zo'n 100 miljoen per jaar in initiatieven die een duurzame samenleving bevorderen (windmolenparken bouwen; huizen energieneutraal maken), maar het fundamentele onderzoek, het onderzoek dat nieuwe oplossingen moet brengen, daar wordt per jaar maar zo'n 20 miljoen aan besteed. Mijn vader heeft daar duidelijk een mening over: voor hem als theoretisch natuurkundige en directeur van stichting FOM (Fundamenteel Onderzoek der Materie) is geld schrapen voor wat niet direct nuttig lijkt een levensdoel. Subsidies op zonnepanelen zijn belangrijk, maar het is niet genoeg.

Eigenlijk is het een kortetermijninvestering, omdat je er op lange termijn niet zeker van kunt zijn dat je huis boven water blijft. Het sluiten van kerncentrales is nodig, maar Merkel deed het te abrupt. Nu is de Duitse uitstoot zelfs toegenomen, ze verstoken meer goedkope kolen uit de VS dan voorheen.

De omstandigheden voor een juiste samensmelting zijn echter uiterst precair. En het samenbrengen van mensen is zo mogelijk nog moeilijker: nu werken de Amerikaanse Republikeinen de financiering weer tegen. En dan de handen-in-het-haarvragen: zal de opwarming van de aarde ervoor zorgen dat de bevroren toendra's smelten, zodat niet alleen de zeespiegel stijgt maar er ook een schadelijke hoeveelheid CO2 vrijkomt? Mijn moeder kwam er ook bij staan en stelde voor om het overtollig oceaanwater naar de maan te schieten: een rugzakje voor André Kuipers.

De toekomst is een abstract plaatje in het hoofd – soms sprookjesachtig, soms apocalyptisch –, maar de aarde draait schouderophalend rond. Eb, vloed, eb, vloed: weer 24 uur voorbij.

Gisteren was het Duurzame Dinsdag – er werden Duurzame Lintjes en een koffer met ‘200 Duurzame Ideeën’ uitgereikt – en stuitte ik op de fotoreeks ‘Scared Scientists’. Nick Bowers fotografeerde klimaatonderzoekers: bezorgde gezichten, permanente fronsrimpels. Het energieprobleem mist uitgemergelde kinderlijven, snotneuzen vol parasietvliegen, kapotgeschoten huizen.

De foto’s van klimaatverandering ogen niet rampzalig. Een gesmolten poolkap levert nog altijd serene beelden op.