Schokkend rapport over NZa

Een autoriteit die haar gezag heeft verspeeld, moet haar knopen tellen. Het voortvarend vervaardigde, maar diepgaande rapport van de onderzoekscommissie naar het intern functioneren van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) geeft klokkenluider Arthur Gotlieb postuum gelijk. Gotlieb had een imposant zwartboek samengesteld. De feitelijke uitvoering van het personeels-, privacy- en automatiseringsbeleid van de NZa spoorde niet met de officiële uitgangspunten en principes, inclusief de manier waarop hij zichzelf als jarenlange en goed aangeschreven medewerker steeds verder in het nauw gedreven voelde. Uiteindelijk benam hij zich het leven.

Het rapport van de commissie, die onder leiding stond van Raad van State-lid Borstlap, leest als een staalkaart van een overbelaste, voortdurend groeiende organisatie die zich op een publiek-privaat terrein, namelijk de gezondheidszorg, na de invoering van de Zorgverzekeringswet 2006 moest bewijzen als regelgever én controleur. Uit het rapport blijkt bijvoorbeeld dat de interne beveiliging van gevoelige informatie niet deugde. Verder schoten het personeelsbeleid én het management zeker ten opzichte van Gotlieb tekort. De organisatiecultuur vertoonde, hoe moeilijk dat begrip ook veralgemeniseerd kan worden, een gebrek aan openheid waarin tegenspraak wordt aangemoedigd. Personeelsmanagers en organisatiedeskundigen: doe uw voordeel met dit onderzoeksverslag.

Na lezing blijft het schokkend dat de twee bestuurders van de NZa pas aftraden na onthullingen in deze krant over hun declaratiegedrag. Evenzo is het jammerlijk dat níet het zwartboek zelf en níet de zelfmoord van Gotlieb de NZa in beweging brachten om de aantijgingen te onderzoeken, maar een publicatie in de krant.

Minister Schippers (Volksgezondheid, VVD) heeft de tijdelijke voorzitter van het NZa-bestuur opgedragen binnen drie maanden met een plan van aanpak te komen voor verbetering van personeelsbeleid, automatisering en beveiliging van vertrouwelijke informatie. De minister heeft, terecht, aarzelingen om het advies van de commissie over te nemen om de NZa in tweeën te delen en het vaststellen van regels apart te zetten van het toezicht op de zorg. Toezichthouders zoals De Nederlandsche Bank en de Autoriteit Financiële Markten kennen vergelijkbare combinaties van functies. Moet hun organisatie ook gesplitst worden?

In één opzicht is Schippers duidelijk: de NZa én haar ministerie moeten elk hun rol steviger verankeren en vasthouden dan nu gebeurt. Bemoeienis van het ministerie met specifieke steunverlening moet niet voorkomen. Laat de minister daarvoor haar eigen plan van aanpak maken en naar de Tweede Kamer sturen.