‘Door Twitter kon ik mijn film maken’

Na superheld ‘Iron Man’ kiest regisseur Jon Favreau voor een kleine film over eten. „Ik wil leven als een chef-kok.”

Jon Favreau speelt chefkok Carl Jasper, die zijn leven over een andere boeg gooit met zijn foodtruck.

Waar Chef over gaat? Jon Favreau moet even nadenken. „Ja, eten”, zegt hij. „Midlife crisis. Vaderschap. Huwelijk. Sociale media. Vriendschap.”

Favreau (47) schreef, produceerde en regisseerde de culinaire komedie – en speelt er de hoofdrol in. Die controle beviel hem wel, vertelt hij in Los Angeles. „Als filmmaker en als acteur heb ik vaak het gevoel: dit is niet mijn beste werk. Nu wel. Ik geef mezelf de ruimte waarvan ik zou wensen dat andere filmmakers die ook zouden geven.”

Favreau speelt chefkok Carl Jasper die wordt ontslagen nadat zijn huwelijk al op de klippen is gelopen. De kok zoekt verlossing in vriendschap met collega’s, in de verhouding met zijn zoon, in een road trip en compromisloos koken.

Als dit een grote studiofilm was geweest, had hij er zeker tien minuten uit moeten snijden, vermoedt Favreau. De te schrappen delen waren de keukenscénes geweest: de close-upbeelden van vlees, vis, sauzen en sandwiches. „Al dat gekook drijft het verhaal niet echt voort. Maar voor het karakter van Carl zijn de beelden belangrijk. Daarmee laat ik zien dat hij iets speciaals doet.”

Zonder een noemenswaardige advertentiecampagne is Chef deze zomer een sleeper hit in de VS: een film die het stilletjes goed doet. Dankzij Twitter, Facebook en lovende recensies heeft de vriendenkomedie al 30 miljoen dollar binnengehaald. En dan moet de internationale campagne nog beginnen.

Daar bovenop kwam eind augustus een nationale re-release in de Verenigde Staten: de speelfilm wordt in zeshonderd bioscopen een tweede ronde gegund, wat zelden gebeurt. „Een gedurfde zet in de jacht op de Oscars”, zoals een filmwebsite opmerkte.

De sociale media spelen een belangrijke rol in de film. Na een vernietigende recensie van zijn gerechten komt Carl in de problemen doordat hij een onbedachtzame tweet over de recensent verstuurt. Later neemt zijn bestaan een positieve wending wanneer zijn foodtruck een succes wordt dankzij Twitter.

„We brengen de sociale media authentiek in beeld”, zegt Favreau. „De trend van pop-uprestaurants, die tijdelijk opduiken in steden als Miami en Los Angeles, bestaat dankzij Twitter. Een bekende chefkok kookt ergens een dag, of een geliefde foodtruck parkeert ergens, en voor je het weet staan honderden mensen te wachten. De interactie van eten, koken en sociale media – dat is de cultuur, het verhaal van deze tijd. Op Yelp, Twitter en Facebook delen mensen hun ervaringen. Dat biedt mogelijkheden voor zo’n foodtruck. En ook voor kleine films. Zo kon ik Chef maken. Vijf jaar geleden was dit niet mogelijk geweest.”

Met Chef is Favreau terug bij de onafhankelijke film, waarmee hij ooit begon. Want in 1996 brak hij door met Swingers, een buddy movie die hij droeg als scenarioschrijver en hoofdrolspeler. Het antwoordapparaat als cultureel fenomeen speelde daarin een hoofdrol, zoals Twitter optreedt in Chef.

In latere jaren ging hij ‘grote’ films maken, zoals Iron Man 1 en 2. Die leverden de studio’s – en Favreau – vele miljoenen dollars op. Maar dat werk putte hem ook uit. Hij wilde „iets rustigs en kleins” maken. Een culinaire film die biefstuk kunstzinnig in beeld brengt, maar ook een diepere laag kent: het vaderschap en het huwelijk zijn volgens de regisseur zeker zo belangrijk als de ‘food porn’ in de film waar bioscoopgangers positief op reageren.

„Hoe doe je het goed als man, als vader? Dát is het thema”, zegt Favreau. Bewust liet hij het perspectief halverwege de film verschuiven naar dat van de elfjarige zoon. „Ik voel meer bij die jongen dan bij de vader. Mijn ouders waren ook gescheiden, ze begrepen elkaar niet en dat kon ik op mijn beurt als kind niet begrijpen – precies wat je nu in de film ziet.”

De regisseur vindt het geen naïeve fantasie dat de chef-kok en zijn beeldschone ex-vrouw in de film goed bevriend blijven. „Films waarin een stel problemen heeft, maar waar het niet uitloopt op een definitieve scheiding, waar het wél goed komt, waar ze worstelen en weer samenkomen, zie ik bijna nooit. Maar zulke stellen ken ik in werkelijkheid wel. Het is ook een mooie manier om de wens van het kind in de film te laten uitkomen. Ik vind dat niet onrealistisch.”

Favreau zegt te willen leven als de beste chef-koks: mindful, oftewel bewust en geconcentreerd. „We rijden als dwazen rond, bellend en etend in de auto. Niets krijgt volledige aandacht. Maar multitasking is een vloek. In de keuken, met die hitte en die scherpe messen, kun je aan niks anders denken dan aan koken. Dat is goed.”