Creperende mensen, dat moeten we voorkomen

Burgemeester van Katwijk

Gemeenten willen illegalen blijven opvangen. „We hebben geld van het Rijk nodig.”

Gemeenten willen de mensonterende toestanden aanpakken van uitgeprocedeerde asielzoekers die het land niet verlaten. Volgende week presenteert de Vereniging van Nederlandse Gemeenten een voorstel aan staatssecretaris Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD). Burgemeester Jos Wienen van Katwijk (CDA) is voorzitter van de commissie die het voorstel opstelt.

In 2007 kwamen gemeenten en Rijk overeen dat het Rijk zou zorgen voor een sluitend asielbeleid en gemeenten zouden stoppen met de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Is dit het einde van dat akkoord?

„Wij houden het akkoord in stand, maar stellen enkele aanvullingen voor. Destijds wisten wij al: het beleid is niet sluitend. Er zullen altijd mensen blijven die geen verblijfsvergunning krijgen, maar die om de een of andere reden het land niet uitgaan en op straat leven. Dat probleem is er. Het loopt ons over de schoenen.”

Staatssecretaris Teeven zegt toch gewoon: uitgeprocedeerden moeten het land uit?

„De staatssecretaris ziet het probleem ook. Er zijn uitspraken van rechters en van de Europese Commissie voor de Sociale Rechten, dat opvang om humanitaire redenen nodig is. Wij bemoeien ons niet met het asielbeleid. Wij moeten voorkomen dat mensen creperen. Vorige week is een Somalische man in Amsterdam gestorven na een vechtpartij in een provisorisch onderkomen.

„Sommige uitgeprocedeerden kunnen niet terug, sommige traineren de boel in de hoop dat ze toch kunnen blijven. Het standpunt van het Rijk is: wij gaan die laatste categorie mensen niet belonen. Dat zou een enorme aanzuigende werking hebben – een reële aanname. De staatssecretaris is zeer terughoudend, maar hij heeft ons gezegd: kom met voorstellen, dan kijk ik of het goed is.”

Hoe gaat uw voorstel eruit zien?

„Het zal een sobere opvang worden, denk aan de voorzieningen voor dak- en thuislozen. De omstandigheden zijn hard en moeilijk. Daar ga je niet lekker afwachten of je een verblijfsvergunning krijgt. Je kunt er geen leven opbouwen. Maar we hopen dat mensen er genoeg rust vinden om serieus aan hun terugkeer te werken. Op straat kan dat in elk geval niet.

„Twee problemen: wij hebben er de capaciteit niet voor en er zijn vereisten die het uitgeprocedeerde asielzoekers beletten om daar onderdak te krijgen. Je moet een identiteitsbewijs hebben – dat hebben zij meestal niet. Wij hebben van het Rijk geld nodig om die opvang te bekostigen. Lastig, want Teeven heeft ook geen geld.”

Is het beleid met uw voorstel wel sluitend?

„Er blijven twee risico’s: dat de groep die aanspraak maakt op de noodopvang te groot wordt, en dat de mensen er te lang verblijven. Een paar jaar geleden is de gezinslocatie bedacht om te voorkomen dat kinderen van ongedocumenteerden over straat zouden gaan zwerven. Wij hebben hier in Katwijk ook zo’n centrum. Volgens de regels mogen ouders daar met hun kinderen wonen totdat de jongste achttien jaar is. In die centra worden kinderen geboren! Een ouder broertje of zusje zou in Nederland 25 jaar kunnen worden, zonder ooit iets anders van de wereld te zien dan de gezinslocatie. Het was een poging om een probleem op te lossen, nu is het een nieuw probleem geworden.

„Als je niet uitkijkt, creëer je de facto een nieuwe categorie burgers. Mensen die hier jarenlang verblijven, zonder enig perspectief en met minder rechten dan u en ik. Dat doet iets met een samenleving.”