Vogelvrij!!!

Gisteren en eergisteren waren ‘Jennifer Lawrence’ en ’leaked photos’ de meest gezochte termen op sociale media. Leuk, maar het gaat om roof van persoonlijke gegevens die ons allemaal kan overkomen.

Naaktfoto’s van beroemde vrouwelijke acteurs en artiesten zijn in handen gekomen van een hacker. Sinds gisteren circuleren foto’s van onder meer actrice Jennifer Lawrence (The Hunger Games), model Kate Upton en zangeres Ariana Grande op het internet.

De hacker kreeg waarschijnlijk toegang tot iCloud – de plek waar Apple foto’s en video’s opslaat van gebruikers. Terwijl sommige vrouwen de echtheid van de foto’s ontkenden, kondigden de woordvoerders van Lawrence en Upton juridische stappen aan tegen iedereen die de foto’s publiceert. Twitter besloot accounts waarop foto’s worden gedeeld te sluiten. Apple weigerde commentaar.

1 Wat is er aan de hand?

Dat is gissen: het is nog onduidelijk hoe de hacker precies de foto’s uit de cloud heeft gehaald. De cloud is de verzamelnaam voor alle servers waarop diensten draaien die niet op je eigen computer staan – zoals Gmail en DropBox. Die kun je altijd, vanaf elke computer gebruiken.

Mogelijk heeft de hacker de wachtwoorden van de sterren achterhaald. Dat kan door met een programmaatje snel de meest gebruikte wachtwoorden te proberen. Of door de sterren te lokken met phishingsites, goed lijkende nepsites waarop ze onwetend hun wachtwoorden invullen. Zoals de meeste mensen gebruikten deze beroemdheden vast ook steeds hetzelfde wachtwoord.

2 Is dit eerder gebeurd?

Twee jaar geleden werd een man in een vergelijkbare zaak veroordeeld tot tien jaar cel. De dader zette foto’s van onder meer actrice Scarlett Johansson en zangeres Christina Aguilera online, nadat hij had ingebroken op hun e-mailadres. In 2007 verschenen naaktfoto’s van presentatrice Manon Thomas online, die door haar buurman waren gestolen en op YouTube geplaatst.

3 Is het meer dan alleen een blootschandaal?

Jazeker. Zie de blootfoto’s van Jennifer Lawrence als een wake up call. Want nadenken over internetbeveiliging is ingewikkeld en saai. Wie heeft zin om synchronisatie-instellingen aan te passen nadat de glanzend nieuwe smartphone uit de doos is gehaald? Wie leest de privacyvoorwaarden van Facebook en DropBox door?

Chatgesprekken, fitnessdata, een energierekening: alles staat in de cloud. Iedereen kan altijd overal bij. Handig, maar de cloud is niet altijd even goed beveiligd. Daarmee geeft dit schandaal ook een inkijkje in een dieperliggende angst: als de meest intieme persoonlijke informatie op straat ligt, wat gebeurt er dan?

4 En als dit je overkomt, wat doe je dan?

Er zijn verschillende tactieken om een naaktfoto te spinnen. Er is de tactiek-Lawrence: direct een advocaat inschakelen en vol de aanval kiezen. Dat kan averechts werken: het is een impliciete bevestiging van de echtheid van de foto’s en kan er juist voor zorgen dat mensen op zoek gaan naar de foto’s. Op lange termijn werkt het wel: de foto’s van Thomas zijn na een slepende juridische procedure nergens meer te vinden.

Ontkennen kan ook: een woordvoerder van zangeres Ariana Grande meldde gisteren dat de foto’s die van haar verspreid zijn, nep zijn. Zangeres Victoria Justice twitterde iets vergelijkbaars: „These so called nudes of me are FAKE people.”

Een dergelijk schandaal kan – hoe cynisch ook – soms ‘positief’ uitpakken. Kim Kardashian werd wereldberoemd na haar sekstape en Pamela Anderson besloot haar gelekte seksvideo in eigen beheer te verkopen.