Oekraïne: in oorlog met Rusland

Aan de vooravond van de NAVO-top in Wales loopt de spanning tussen Rusland en Oekraïne, en tussen Rusland en het Westen, verder op. Het militaire bondgenootschap roept een nieuwe snelle reactiemacht in het leven.

Oekraïne zegt nu onomwonden met Rusland in oorlog te zijn. Ook de Duitse bondskanselier Merkel spreekt niet meer van een Russische inmenging in de strijd tussen Kiev en pro-Russische separatisten, maar noemt de gevechten „een conflict tussen Oekraïne en Rusland”. Daarmee is de inzet van de strijd verder verhoogd, aan de vooravond van een belangrijke NAVO-top donderdag en vrijdag in Wales.

Het Oekraïense leger heeft de afgelopen twee weken in het oosten en zuidoosten van het land ernstige tegenslagen moeten incasseren. Zo werden Oekraïense troepen gisteren verdreven van het strategisch belangrijke vliegveld bij Loegansk – volgens een woordvoerder door Russische troepen met tanks. De Oekraïners zeggen dat vier Russische tankbataljons actief zijn op Oekraïens grondgebied, elk met zo’n 400 man. Rusland heeft steeds ontkend wapens of troepen naar Oekraïne gestuurd te hebben.

De operatie om Oost-Oekraïne te bevrijden van opstandelingen „is voorbij”, zei de Oekraïense minister van Defensie Geletei gisteren. „Oekraïne moet zich verdedigen tegen Rusland.” Volgens hem staat „een grote oorlog voor de deur, zoals Europa sinds de Tweede Wereldoorlog niet meer heeft meegemaakt”. Hij waarschuwde dat daarbij tienduizenden doden kunnen vallen. President Porosjenko beschuldigde Moskou van „directe en onverhulde agressie” tegen zijn land. Het Kremlin noemde de uitspraken van Geletei onverantwoordelijk. Maar president Poetin op zijn beurt had bijgedragen aan de retorische escalatie: in een telefoongesprek met voorzitter Barroso van de Europese Commissie zou hij vrijdag gezegd hebben: „Als ik wil, kan ik binnen twee weken Kiev innemen.” Nadat een Italiaanse krant dat gisteren gemeld had, en Duitse media het uit Brusselse bronnen hadden bevestigd, liet Moskou vanochtend weten dat de woorden van Poetin „uit hun context gehaald waren en een volkomen andere betekenis hadden”.

Russisch-Oekraïens overleg over een wapenstilstand, gisteren in Wit-Rusland, leverde niets op. Ook rebellenleiders waren aanwezig bij het beraad, dat vrijdag wordt voortgezet. Volgens Poetin is het probleem dat Kiev weigert „een wezenlijke politieke dialoog” met oostelijke regio’s van het land over autonomie te voeren.

De hoog opgelopen spanning tussen Rusland en het Westen over Oekraïne zal eind deze week centraal staan op de NAVO-top in Wales. President Obama reist voorafgaand aan de top vandaag naar naar Estland. Daar zal hij de leiders van de drie Baltische landen ontmoeten en zijn solidariteit betuigen met deze voormalige Sovjet-Republieken die sinds 2004 deel uitmaken van de NAVO, maar beducht zijn voor het grote buurland Rusland. Oekraïne is geen lid van de NAVO.

De NAVO zal op de top, in reactie op het Russische optreden in de Oekraïne-crisis, een nieuwe snelle reactiemacht in het leven roepen. Deze eenheid van 4.000 manschappen moet binnen 48 uur ingezet kunnen worden. Het moet het ‘speerpunt’ worden van een grotere, al bestaande snelle reactiemacht, zei NAVO-chef Rasmussen gisteren. Nederland is bereid aan de nieuwe eenheid deel te nemen. Los daarvan stuurt Nederland morgen vijf F-16’s naar Polen, voor patrouilles boven Oost-Europese luchtruim.

Rusland past zijn militaire doctrine aan, zei een Kremlinadviseur tegen het Russische persbureau RIA. Hij noemde de NAVO-acties een „bewijs dat de VS en de NAVO doorgaan met het vergroten van de spanningen met Rusland. Ze vormen een belangrijke externe bedreiging” voor Rusland.

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Mogherini, die in oktober de nieuwe buitenlandcoördinator van de Europese Unie wordt, zei vandaag in het Europarlement dat de relatie tussen Rusland en de EU geen partnerschap meer is. „Dat was de keuze van Moskou. We hebben duidelijk een conflict.” Vrijdag zal de EU nieuwe sancties tegen Rusland afkondigen.