Gewelddadig en gewetenloos

Niets en niemand ontziend trokken Marcos en Merve in februari op rooftocht door Nederland. Vandaag begint de rechtszaak tegen het vuurwapengevaarlijke stel, dat door sommige media werd omgedoopt tot Bonnie & Clyde.

studio nrc.next

Er is niemand thuis als een man en een vrouw op 10 februari de vrijstaande woning aan de Fazant in Meppel binnendringen. Ze nemen een douche, bekennen ze later aan de politie. Ze pakken schone kleren uit de kast en eten de ijskast leeg. Daarna willen ze op zoek naar bruikbare spullen. Totdat tegen het einde van de middag de 52-jarige bewoonster thuiskomt.

De vrouw zet het op een gillen. Als ze niet kalmeert, gaat het mis. De bewoonster wordt naar eigen zeggen met een pan tegen de grond geslagen en met een scherp voorwerp gestoken. Het duo stopt haar in de kofferbak van haar eigen zwarte Volkswagen Up! en rijdt weg. Onderweg pinnen ze geld van haar rekening. Gekneveld aan handen en voeten wordt ze in Lelystad de auto uitgekieperd.

Vandaag staan Antonio Marcos van der P. (25) en Enise Merve B. (20) voor de rechtbank in Assen. Het stel trok afgelopen februari op rooftocht door Nederland totdat een arrestatieteam hen op 26 februari in Duitsland in de boeien sloeg. Ze worden onder meer verdacht van poging tot moord, poging tot doodslag, ontvoering, afpersing, bedreiging en diefstal. Ze hebben de feiten op hoofdlijnen bekend, vertelt advocaat Peter Plasman. „Maar de juridische interpretatie ervan is nog punt van discussie.”

Plasman verdedigt Merve – dat is haar roepnaam. Marcos wordt bijgestaan door Plasmans kantoorgenoot Yasemin Karga. In hoeverre planden de twee de gewelddadige overvallen en waarom pleegden ze die? Beide advocaten willen voorafgaand aan de pro-formabehandeling niet inhoudelijk op de zaak ingaan. Bronnen bij justitie, getuigen en familieleden doen dat wel, op voorwaarde dat de krant hun naam niet noemt. Het gaat om een vuurwapengevaarlijk en onberekenbaar stel. Marcos betuigt voortdurend spijt, blijkt uit het proces-verbaal, en beantwoordt welwillend vragen van de politie, Merve reageert minder evenwichtig. Eén verkeerd woord, en de politie krijgt de volle laag.

Wekenlang bleven de twee zwijgen. Terwijl er volop bewijsmateriaal is, vertellen bronnen bij justitie. Verschillende camera’s registreerden het stel herkenbaar op beeld. Bij de arrestatie is een pistool in beslag genomen. In elk geval dertien slachtoffers en getuigen hebben een verklaring afgelegd. De neergeschoten campinggast in Enschede. Een overvallen oppasoma en haar schoonzoon. En ook de vrouw uit Meppel.

Zij is die dag het tweede slachtoffer in Drenthe. Daarvoor – even na tweeën in de ochtend – bedreigen ze bij Echten een automobilist met een pistool. Zij eisen zijn Toyota op en hij moet de kofferbak in. Als de auto afslaat en de achterklep niet goed op slot blijkt, kan de automobilist ontkomen.

Een week later, op 18 februari, duiken Marcos en Merve op in Lage Mierde, Noord-Brabant. Ze breken in bij een afgelegen woning, maar ook hier worden de twee gestoord. De eigenaar, die buiten op stap is geweest met zijn paard, wordt op het hoofd geslagen en breekt zijn jukbeenderen. Twee wandelaars die te hulp schieten worden overmeesterd, net als een buurman die langskomt om hooi af te leveren maar geboeid in de badkuip belandt. De slachtoffers geven onder bedreiging van een pistool hun waardevolle spullen af. Daarna halen Marcos en Merve het huis overhoop. Met een auto van de wandelaars, geld, en veel kleding, schoenen, scheermesjes en haarelastiekjes maken ze dat ze wegkomen.

Bivakmuts en neppistool

We moesten overleven, verklaren Marcos en Merve tegenover de politie. Ze hadden honger, ze leefden op straat. Merves moeder had de twee in Enschede begin februari uit huis gezet. Ze snakten naar eten, een douche, geld, en gingen inbreken. En vervelend genoeg werden ze elke keer gestoord. Wat doe je dan als je uit handen van de politie wil blijven? Dan gebruik je geweld en wordt een inbraak al snel een gewelddadige overval.

De gevangenis wilden de twee nooit meer in. Daar zaten ze als ontspoorde puber. Merve is geboren en getogen in Enschede, in een gezin waarin geweld gewoon was. Ze belandde op haar vijftiende in Huize Alexandra, een gesloten inrichting voor meisjes met gedragsproblemen. Marcos zat wegens geweldsmisdrijven met een PIJ-maatregel – jeugd-tbs, in de volksmond – onder meer in het Poortje in Groningen. Tijdens begeleid verlof ziet hij kans te ontsnappen. „Net vrij, fuck the World, fuck the police, fuck the snitches”, juicht hij op zijn profiel op Superdudes. Korte tijd later overvalt hij met bivakmuts, neppistool en mes onder meer een tabakszaak in Drachten.

Een zwaarbewapend arrestatieteam slaagt erin de minderjarige Marcos in te rekenen. De rechtbank in Leeuwarden vraagt deskundigen advies. Die constateren bij Marcos „ernstige gedragsproblematiek door verwaarlozing in de eerste levensfase”. Marcos is een adoptiekind. Hij heeft zich nooit veilig kunnen hechten: niet aan zijn ouders in Brazilië, niet aan zijn pleegouders in het Friese Harkema. Bovendien vertoont hij „antisociale trekken” – hij manipuleert, is overtuigd van het eigen gelijk, en voelt zich vaak tekortgedaan. Het risico op herhaling is „sterk verhoogd”.

Blootcamping

Na ‘Lage Mierde’ slaat de politie groot alarm. Rechercheurs achterhalen de identiteit van Marcos en Merve en er gaat een landelijk opsporingsbericht uit. De politie verspreidt foto’s en volledige namen van het duo „vanwege het uitzonderlijke geweld en de vrees voor nieuwe slachtoffers”. Beide ouderkoppels duiken onder, op last van de politie. Media bombarderen de twee intussen tot ‘Bonnie & Clyde’, naar de Amerikaanse bankrovers die passanten rücksichtslos doodschoten.

Zo gewelddadig is dit vuurwapengevaarlijke, niets en niemand ontziende stel nog niet. Maar de politie verzoekt wel tegen de twee nadrukkelijk „geen actie” te ondernemen. „Bel direct de politie.”

Dat lijkt drie dagen later niet tot blootcamping Het Slagersmaat in Enschede te zijn doorgedrongen. Er zijn caravans opengebroken, ontdekken gasten. De campingbeheerder gaat er met twee echtparen op af. Als ze Merve betrappen, ontstaat een worsteling. Dan duikt ineens Marcos op. Hij pakt zijn pistool en schiet een vaste gast in zijn buik – die raakt zwaargewond. Diens vrouw nemen ze mee. Ze moet haar autosleutels afgeven en de toegangspoort openen.

Met de zwarte Daihatsu rijden de twee naar een boerderij in het buitengebied. Ze dringen via de garage binnen, terwijl de bewoonster op haar kleinkinderen past. Oma krijgt klappen tegen het hoofd en wordt vastgebonden op een stoel. Merve en Marcos gaan op zoek naar eten en geld. Als de dochter en later de schoonzoon de kinderen komen halen, worden ook zij vastgehouden. De schoonzoon moet het duo met de blauwe Honda die op het erf staat naar Duitsland rijden. In Ahaus wordt hij na het pinnen de auto uitgezet.

Het zijn uiteindelijk de pizza’s caprese die leiden tot hun ontmaskering. Allebei bestellen Merve en Marcos er één, de volgende avond rond 09.30 uur in Schwerte, een stadje onder Dortmund. De pizzeriahoudster herkent ze de volgende dag op tv en belt de politie. Die is dan ook al getipt over het hotel waar ze die nacht geslapen hebben: pal naast de pizzeria.

Het is 26 februari, 14.25 uur, als een arrestatieteam van de Duitse politie kamer 5 van Hotel-Steakhaus Ostentor binnenstormt. Zonder tegenstand te bieden laten Merve en Marcos zich in de boeien slaan. Het Nederlandse team van 150 agenten en specialisten kan worden ontbonden. Drie maanden later worden de twee uitgeleverd.

Alleen Merve zal vandaag voor de rechtbank in Assen verschijnen, zegt advocaat Peter Plasman, Marcos niet.