Gemeenten verdienen steun voor opvang asielzoekers

Over asielzoekers maakten gemeenten en Rijk in 2007 ogenschijnlijk waterdichte afspraken met elkaar. De gemeenten zouden geen noodopvang meer aanbieden. Het Rijk zou voor een sluitend beleid en sluitende opvang zorgen. Een bestuursakkoord, heette dat. De praktijk, ook zeven jaar later nog : menig asielzoeker, vooral degene zonder verblijfsvergunning, valt tussen wal en schip. Hij mag hier niet blijven, maar hij kan of wil niet terug naar zijn geboorteland.

Intussen bestaat hij wel, als mens van vlees en bloed. Hij zwerft in Amsterdam van kerk naar flat, naar sloopgarage, naar kraakpand. Met anderen die door hetzelfde lot zijn getroffen en voor wie de spanningen soms te veel worden. Zoals bij de Somaliër die vorige week overleed na een steekpartij in een onveilig, gekraakt kantoorpand. Of ze zaten in de Sacramentskerk in Den Haag, die ze vanochtend moesten verlaten wegens brandgevaar en algehele ongeschiktheid als huisvesting. Of ze worden, betrekkelijk geruisloos, in Utrecht of elders, toch opgevangen. Of ze dolen door het land. Wie ze wil zien, ziet ze.

Gemeenten verdragen het niet dat groepen mensen van hot naar her vluchten en in soms mensonterende toestanden leven. Staatssecretaris Teeven (Justitie, VVD) zegt: ze zijn geen probleem , want ze moeten terug, vang ze dus niet op. Als ze uitgeprocedeerd zijn en het is voor hen veilig in hun land van herkomst: zeker. Maar als dat nu om welke reden ook (nog) niet mogelijk is, kan de bewindsman niet als een struisvogel zijn kop in het zand blijven steken.

Het bestuursakkoord is op dit punt mislukt. Via hun overkoepelend orgaan, de VNG, werken de gemeenten nu aan een landelijke regeling. De Amsterdamse burgemeester drong daar al op aan. Zo’n regeling is een goed idee, maar toont ook het tekortschietende beleid op centraal niveau.

Een Duitse rechter wilde laatst al geen asielzoekers naar Nederland sturen, omdat hij aan de humanitaire opvang twijfelde. De Conferentie van Europese Kerken diende bij het Europees Comité van de Sociale Rechten een klacht in over het gebrek aan opvang voor uitgeprocedeerde of documentloze vreemdelingen. Dit comité, onderdeel van de Raad van Europa, heeft al een nog geheim oordeel geveld; het wachten is op een reactie van Teeven. Mogelijk tikt de Raad van Europa Nederland op de vingers.

Het dilemma voor de staatssecretaris is duidelijk: hij wil regelingen voorkomen die een aanzuigende werking hebben. Maar het is inhumaan om de gevolgen van dit straffe beleid niet onder ogen te willen zien en er niets aan te doen.