Kiezen uit gedreven werk wordt lastig voor directeur Ruf

On the Move, t/m 18 jan. in het Stedelijk Museum, Amsterdam

4 ballen

De genocide in het Rwanda van midden jaren negentig werd onder meer via de radio uitgevochten. Radio Libre des Mille Collines hitste de Hutu’s op hun landgenoten als kakkerlakken uit te roeien. Nu wordt op dezelfde frequentie wekelijks de verzoeningssoap Musekeweya uitgezonden, oftewel ‘Nieuwe Dageraad’. Haast het hele land luistert – weer – mee.

Filmmaker en journalist Eefje Blankevoort en fotograaf Anouk Steketee reisden naar Rwanda en maakten onder de naam Love Radio een indringende en poëtische productie over Rwanda: foto’s, een interactieve webdocumentaire waarin soapacteurs het verhaal navertellen, interviews met scriptschrijvers en luisteraars.

Love Radio is zowel in FOAM te zien (t/m 7 sept) als in de tentoonstelling On the Move in het Stedelijk. Daar is het een van de 28 projecten die de nieuwe directeur Ruf mogelijk aankoopt. Thema is storytelling en de manier waarop fotografie en grafische vormgeving in elkaar overlopen: van fotoboek tot audiovisuele installatie, van app tot tijdschrift, van reportage tot website.

De tentoonstelling is inhoudelijk én visueel een schot in de roos – actueel, gedreven, veelzijdig, en goed ingericht. Een van de vondsten is om de (foto)boeken niet alleen op tafels neer te leggen, maar ook op de vloer films te projecteren waarbij je twee handen erdoorheen ziet bladeren.

In sommige projecten vallen onderwerp en materiaal één op één samen, zoals bij de steenkoolbergen die Witho Worms fotografeerde in België, Polen, Duitsland Frankrijk en Wales. Van elke berg nam hij kolen mee die met een in onbruik geraakte negentiende-eeuwse techniek als pigment in het fotopapier zijn verwerkt. De publicatie Cette Montagne c’est Moi maakte hij in samenwerking met vormgever Hans Gremmen.

Makers maken geregeld gebruik van alternatieve bronnen, zoals burgerjournalistiek, en verkennen daarmee de grenzen tussen feit en fictie. Rune Peitersen nam screenshots van live beelden op internet van betogingen in Istanbul vorig jaar en zette ze in een lange reeks in een sereen zwart kader op de muur – de lijst is nu het scherm, en het project draagt de veelzeggende naam ‘At a Safe Distance’.

Thomas Kuijpers raakte geïntrigeerd door de hashtag #Ididntjoin, die een hype werd na de chemische aanval van Assad in Syrië vorig jaar. Het leek een protest van Amerikaanse militairen die zich – in uniform – lieten fotograferen achter briefjes waarop stond dat ze niet het leger in waren gegaan om Al-Qaeda te helpen. Maar toen bleek het een slimme mediatruc te zijn van een pro-Assad groep. Wat is waar? Kuijpers kocht een Amerikaans uniform en tekende zelf een #Ididntjoin-briefje – dan maar een eigen waarheid.

Fotografen, vormgevers, filmers, programmeurs, journalisten, sound- en interactieve designers – iedereen doet het met iedereen. Het is een opbeurende moesjawara die het geweeklaag over het verdwijnen van het boek, het tijdschrift en de fotografie doet verstommen. Directeur Ruf krijgt het bij het kiezen van de aankopen voor het museum niet makkelijk.