Jonge Mogherini regelt haar zaken wel per sms

Hoge Vertegenwoordiger voor het Buitenlands Beleid

Een onbeschreven blad als bestuurder, maar ze laveert goed in politiek mijnenveld.

In mijn buitenlandse netwerk zitten misschien niet zo veel ex-premiers en ex-ministers, zei Federica Mogherini vanmorgen in de Corriere della Sera, maar waarschijnlijk wel een aantal toekomstige premiers.

De 41-jarige Mogherini, die in november Hoge Vertegenwoordiger voor Buitenlands beleid moet worden, verwacht dat zij het jongste lid van de komende Europese Commissie zal zijn. Maar zij schuift kritische opmerkingen in kranten als Le Monde en The Wall Street Journal over haar gebrek aan ervaring terzijde. „Al twintig jaar, sinds 1994, houd ik me uitsluitend met Europese en internationale zaken bezig.”

Gebrek aan dossierkennis is Mogherini nooit verweten, integendeel. Ze heeft in verschillende functies internationale contacten in Europa en de VS onderhouden namens de linkse Democratische Partij (PD), en zich daarbij onderscheiden door kennis van zaken. Maar als bestuurder en onderhandelaar is zij een onbeschreven blad. Dat premier Renzi haar in februari als minister van Buitenlandse Zaken wilde, was voor bijna iedereen een verrassing. In de zes maanden in die functie heeft ze weinig opvallende initiatieven genomen – haar blog (blogmog.it, in het Italiaans) valt niet op door scherpe analyses.

Dat is ook niet de stijl van Mogherini, die goed Engels en Frans spreekt. Ze is serieus, voorzichtig, kijkt de kat uit de boom. Bij alle veranderingen de afgelopen jaren op links in Italië wist ze steeds behendig door het politieke mijnenveld te manoeuvreren. Met een goede neus voor wie aan de winnende hand was. Nog maar twintig maanden geleden twitterde ze, sinds 2008 Kamerlid voor de PD: „Renzi moet nog wel wat op de buitenlandse politiek studeren, hij krijgt geen voldoende.” Daarna schaarde ze zich achter Renzi’s roep om vernieuwing. De twee jaar jongere premier heeft haar min of meer opgedrongen aan Brussel.

Over waarom Renzi zo nadrukkelijk een kandidaat naar voren heeft geschoven die veel vraagtekens opriep, is veel gespeculeerd in Italië. Veel kranten hier schreven gisteren in hun commentaar dat buitenlandchef van de EU een prestigieuze functie is, maar dat het voor het land misschien nuttiger was geweest om een zware economische portefeuille te krijgen. Eén verklaring voor Renzi’s tactiek is dat de buitenlandvertegenwoordiger automatisch vicevoorzitter van de Europese Commissie is. Dat geeft Renzi via Mogherini toegang tot alle Europese dossiers. Een andere verklaring is dat Merkel op dit punt rekkelijk wilde zijn naar Rome, om precies te kunnen zijn bij bezuinigingen.

Met name Oost-Europese landen twijfelen of zij wel hard genoeg is tegen Poetin. Italië, dat nauwelijks eigen energiebronnen heeft, haalt veel gas uit Rusland. In het interview van vanmorgen zegt ze over de Oekraïnecrisis: „Poetin is nooit de afspraken die bij diverse gelegenheden zijn gemaakt, nagekomen.” Maar ze is geen voorstander van een harde lijn: „Het is in het belang van Oekraïne, Europa en Rusland dat de crisis een politieke oplossing krijgt en geen militaire, die simpelweg niet bestaat.”

Mogherini presenteert zich als een vertegenwoordiger van de Erasmus-generatie. „Men moet begrijpen dat er een nieuwe Europese generatie is die na de val van de Muur van Berlijn samen is opgegroeid”, zei Mogherini. Die praat „niet via officiële protocollen” met elkaar, maar via sms en sociale media. Dat „creëert een vertrouwdheid die helpt nieuwe dynamieken te scheppen.”