Europa kiest voor fris en veilig

Met anderhalve maand vertraging zijn de 28 Europese regeringsleiders het zaterdag eens geworden over de invulling van twee Europese topfuncties. De Poolse premier Donald Tusk volgt per 1 december de Belg Herman Van Rompuy op als voorzitter van de Europese Raad van regeringsleiders. Als nieuwe Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid is de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken Federica Mogherini voorgedragen.

De benoeming van Tusk kan beschouwd worden als een belangrijke stap in het emancipatieproces van de ‘nieuwe’ lidstaten van de Europese Unie en een beloning voor het uitgesproken pro-Europese gedrag van Polen van de afgelopen jaren. Vergeten lijken de eerste jaren na 2004 toen Polen tot de Unie was toegetreden en zich manifesteerde als een keiharde verdediger van het eigen belang.

Voortkomend uit een land met zijn geheel eigen geschiedenis, die zo afwijkend is van de zes oprichters van de Europese Unie, plus zijn liberaal-conservatieve achtergrond, kan Tusk voor een verfrissende impuls zorgen in het Brusselse bastion. Tegelijkertijd is de ruimte voor het uitzetten van een politieke koers voor de voorzitter van de Raad beperkt. Hij wordt dan wel president genoemd, maar de functie is meer te vergelijken met die van secretaris-generaal die de vergaderingen van de Europese regeringsleiders organiseert. Herman Van Rompuy heeft de afgelopen jaren bewezen hierin wel degelijk sturend te kunnen zijn. „Veel hangt af wat je er zelf van maakt”, schreef de eind dit jaar vertrekkende voorzitter in zijn enkele maanden geleden in boekvorm verschenen ervaringen.

Wat Tusk ervan gaat maken, moet blijken. Hij zal niet de eerste zijn die in de baan groeit. Zijn gebrekkige kennis van het Engels en Frans is ontegenzeggelijk een nadeel. Daar staat tegenover dat hij Russisch spreekt; ook niet onbelangrijk in de huidige tijd. Het waren vooral de Britten die aanvankelijk bezwaren tegen hem koesterden. Maar Tusk heeft zich verbonden aan het Verenigd Koninkrijk. Dat hij er alles aan zal doen om het land bij de Unie te houden en dat hij oog heeft voor de Britse zorgen is wel zo veelzeggend.

Met de voordracht van de 41-jarige Italiaanse Federica Mogherini als buitenlandcoördinator is gekozen voor een onbeschreven blad. De sociaal-democrate was zelf nog maar enkele maanden minister van Buitenlandse Zaken in haar eigen land. Met deze weinig geprofileerde kandidaat hebben de regeringsleiders vooral een voor hen zelf veilige keuze gemaakt. Een keuze die bevestigt dat het buitenlands beleid als het erop aankomt nog altijd in de afzonderlijke hoofdsteden wordt gemaakt en niet in Brussel.