‘Eerste gedicht’ Hugo Claus blijkt vertaling Duits gedicht uit naziblad

Schrijver, dichter en kunstenaar Hugo Claus in 2005 in het Cobra Museum in Amstelveen ANP FOTO/DAVID VAN DAM

‘Grauwvuur’, het eerste gedicht dat de Vlaamse schrijver en dichter Hugo Claus (1929-2008) op 13-jarige leeftijd schreef, blijkt een vertaling. Dat wordt deze maand onthuld in de Poëziekrant.

Het 10 regels en 62 woorden tellende mijnwerkersgedicht blijkt een vertaling te zijn van het gedicht ‘Mutter des Bergmanns’ van de Duitse schrijfster Elisabeth Emundts-Draeger (1898-1987). Het gedicht stond in 1942 in het nationaal-socialistisch tijdschrift De Vlag, juist in de periode dat Claus volgens De Morgen “op een verschrikkelijke manier pro nazi was” en lid van het Nationaal-Socialistisch Jeugdverbond (NSJV).

Waarom een mijnramp?

De ontdekking is gedaan door Georges Wildemeersch, onderzoeker van het Antwerpse Hugo Clauscentrum. Hij zal zijn vondst toelichten in het komende nummer van Poëziekrant. In De Morgen zegt hij nooit in de echtheid van het gedicht te hebben geloofd. Hij vond het gedicht altijd al ‘te expressionistisch’:

“Bovendien vroeg ik me af waarom een dertienjarige zo’n zware thema’s aansneed. Je verwacht relatieproblemen, misschien psychische perikelen, desnoods een worsteling met God en gebod. Maar geen mijnramp. De tekst is dan ook nog helemaal uit het perspectief van de moeder geschreven. Bijna te straf voor een dertienjarige.”

Miriam Soetaert

Claus vertaalde het gedicht in 1942 naar het Nederlands, gaf het een andere titel en schonk het aan een klasgenote te Kortrijk. Die klasgenote, Miriam Soetaert, kreeg van de Vlaamse schrijver de opdracht het gedicht verborgen te houden, iets wat Soetaert 66 jaar lukte. In 2008 werd het gedicht geveild en voor 2.400 euro verkocht aan een anonieme bieder.

Op de website van De Morgen staat het ‘eerste gedicht’ van Claus.