Een goed WK en hoppa: je bent zo 20 miljoen meer waard

Vanavond sluit de transfermarkt. Spelers die vóór de zomer nog onbekend waren, werden voor vele miljoenen gekocht. De reden? Het WK.

Vóór de zomer kon je ze nog voor een prikkie kopen. Het waren voetballers zonder grote naam, zonder aansprekende prijzen, zonder opvallende prestaties. Goede spelers, dat wel. Maar geen materiaal voor Europese topclubs. De namen? Divock Origi (19), een Belgische spits met roots in Kenia. Enner Valencia (25), een aanvaller uit Ecuador. En Keylor Navas (27), een doelman uit Costa Rica.

Deze spelers hebben iets gemeen. Voor het wereldkampioenschap voetbal in Brazilië was hun marktwaarde laag – zo analyseerde de Duitse site transfermarkt.de: Origi moest 1 miljoen euro kosten, Valencia 1,5 miljoen en Navas 4 miljoen.

Door het WK werden ze sterren. Het toernooi maakte magische krachten los bij de drie. Origi was beslissend tegen Rusland en groeide uit tot de held van België. Valencia scoorde drie keer voor Ecuador en werd uit het niets een succesverhaal. En de spectaculaire keeper Navas bewaakte zijn doel met vuur – denk even terug aan de vele reddingen in de kwartfinale tussen Costa Rica en Nederland.

Het WK gaf hun loopbaan een boost. Ze werden voor veel geld weggekocht. Liverpool betaalde 12 miljoen euro aan Lille voor Origi. Valencia ging voor 15 miljoen euro van de Mexicaanse club Pachuca naar West Ham United. En het bescheiden Spaanse Levante verkocht doelman Navas aan grootmacht Real Madrid voor 10 miljoen euro.

Het WK zorgt voor stijgende prijzen

En dat allemaal door een paar goede wedstrijden op het WK. Het toernooi zorgde voor prijstoename op de internationale transfermarkt – die vanavond om 23.59 uur sluit. „Na een goed toernooi, of een paar goede momenten op een toernooi, wordt een speler overgewaardeerd. Het is net als het kopen van een aandeel op de top van de markt”, schreef sportjournalist Simon Kuper in juli in zijn column in de Financial Times.

Opportunisme regeert in het voetbal, en zeker op de grillige transfermarkt. Stijg boven jezelf uit op het WK, en je bent verzekerd van een toptransfer. Het mondiale toernooi is het ideale moment om jezelf in de etalage te zetten.

Dat merkte verdedigende middenvelder Daley Blind, die met Oranje een sterk WK speelde. Zaterdag werd bekend dat Manchester United de speler van Ajax voor 17,5 miljoen euro overneemt. En dat terwijl zijn markwaarde in februari volgens transfermarkt.de nog 6 miljoen euro bedroeg. „Natuurlijk heeft het goede spel van Daley op het WK geholpen bij zijn transfer”, zegt zaakwaarnemer Karel Jansen van SportPromotion, het bureau dat Blind begeleidt.

Maar is het wel zo slim om een speler op basis van één goed toernooi te kopen? Het WK is een high profile evenement, zegt Stefan Szymanski, sporteconoom aan de universiteit van Michigan. Het toernooi drijft de prijzen op waardoor het gevaar bestaat dat je onnodig veel geld uitgeeft, zegt hij. Week in week uit een hoog niveau halen in de competitie is een betere graadmeter dan één keer pieken op een toernooi.

Zijn advies: beoordeel spelers op de lange termijn en koop geen voetballers kort na het WK. „De kans is groot dat je een miskoop doet.”

Maar het leidt ook tot miskopen

Er zijn genoeg voorbeelden waar het misging. Clubs die onder de indruk raakten van een speler na een goed toernooi, en voor miljoenen toesloegen op de transfermarkt. De Tsjechische middenvelder Karel Poborsky schitterde op het EK voetbal in 1996. Manchester United kocht hem voor 4,5 miljoen euro van Slavia Praag. Op hetzelfde toernooi was de Nederlandse aanvaller Jordi Cruijff – zoon van Johan – een van de verrassingen. Ook hij werd gekocht door Manchester, voor 2,5 miljoen euro van Barcelona.

Hun verblijf in Engeland liep uit op een teleurstelling. Poborsky vertrok al na anderhalf seizoen en Cruijff speelde in vier jaar slechts 34 wedstrijden. Alex Ferguson, destijds de coach van Manchester, is daarna altijd op zijn hoede geweest bij het kopen van voetballers die net een goed toernooi achter de rug hadden. „Spelers hebben zich gemotiveerd voor een WK of EK, en dan zakken ze na het toernooi soms in”, zei hij vorig jaar.

Koop een speler in de aanbieding

Van die filosofie trekt Real Madrid zich niks aan. De club haalde kort na het WK in Brazilië de Colombiaanse aanvaller James Rodríguez, misschien wel de beste speler van het toernooi. Voor het WK speelde hij zijn wedstrijdjes nog vrij anoniem aan de Côte d’Azur, bij AS Monaco. Het WK veranderde alles. Tachtig miljoen euro betaalde Real aan AS Monaco.

Het is slimmer om het andersom te doen, merkt columnist Simon Kuper op: koop juist spelers die teleurstellen op een toernooi waardoor hun marktwaarde daalt. Als voorbeeld geeft hij spits Diego Costa, die met Spanje tegenviel op het WK. Chelsea kocht hem voor ‘slechts’ 40 miljoen euro van Atlético Madrid. Dat is zakendoen volgens de tactiek van Warren Buffett, aldus Kuper: ‘Wees angstig als anderen hebzuchtig zijn, maar wees hebzuchtig als anderen angstig zijn.’