Inenting tegen ongewone griep geeft brede afweer

Over ruim een maand begint het griepprikseizoen. De prik moet elk jaar opnieuw, omdat die alleen beschermt tegen virusvarianten die de komende winter dominant zijn. Een vaccin tegen alle varianten bestaat nog niet. Onderzoekers in Atlanta hebben nu een belangrijke stap gezet in de richting van zo’n breed werkend griepvaccin dat niet alleen de jaarlijkse prik overbodig maakt, maar ook pandemieën in de kiem kan smoren.

Ze entten 17 proefpersonen in met een vaccin tegen een variant waar ze nog niet eerder mee besmet waren. Zo wisten ze niet alleen antilichamen op te wekken tegen die specifieke variant, maar ook tegen een eiwit dat in alle varianten van het virus hetzelfde is (Proceedings of the National Academy of Sciences, online 25 augustus).

De vele varianten van het virus kennen we als H1N1, H5N1, H4N3 etcetera. De H slaat op het viruseiwit hemagglutinine, waarvan 16 varianten bekend zijn. Het virusoppervlak is ermee bezaaid. Hemagglutinine is een complex van drie eiwitten dat als een paddenstoel naar buiten steekt. De ‘hoed’ is het variabele deel, de ‘steel’ heeft bij alle varianten dezelfde structuur. Een vaccin dat antilichamen tegen de steel opwekt, beschermt dan ook tegen alle varianten van het virus.

Pogingen om zo’n vaccin te ontwikkelen, strandden echter tot nog toe. Griepvaccins bestaan in de regel uit stukjes eiwit van een of meer varianten van het griepvirus. Het immuunsysteem maakt daar dan antilichamen tegen die deze varianten van het virus onschadelijk kunnen maken. In experimentele vaccins zijn al eerder ook stukjes van het steeleiwit meegenomen, maar de vorming van antilichamen hiertegen stelde niets voor vergeleken met die van antilichamen tegen de hoed.

    • Huup Dassen