Donald Tusk is de nieuwe ‘president van Europa’. Wie is hij?

Tusk na zijn benoeming. Foto EPA/Olivier Hoslet

De Poolse premier Donald Tusk wordt de nieuwe ‘EU-president’. Dat wil zeggen: hij wordt de voorzitter van de Europese Raad. Wie is hij en wat motiveert hem?

Tusk werd op 22 april 1957 geboren in Gdansk, een oude Hanzestad aan de Baltische Zee. Hij komt uit een familie van Kaszuben, een minderheid in het noorden van Polen met een eigen taal en cultuur.

Op school werd hij gepest met zijn ook voor Poolse begrippen ongewone naam, schreef correspondent Stéphane Alonso in 2007 na de monsterzege die Tusk het premierschap bracht.

Zijn grootmoeder duikelde de naam Donald op tijdens een reis naar Groot-Brittannië, lang voor de internationale doorbraak van ‘Donald Duck’. De vader van Tusk, een timmerman, heette ook Donald.

Gezinssituatie: vrouw Malgorzata en 2 kinderen.

De nu centrumrechtse Tusk was al jong geïnteresseerd in politiek. Toen hij 13 jaar was, zag hij hoe de communistische oproerpolitie schoot op stakers. Tegen zijn twintigste levensjaar verspreidde hij als koerier verboden literatuur en kranten. Tijdens voetbalwedstrijden van ‘zijn’ club Lechia Gdansk hield hij borden omhoog met anticommunistische leuzen en in 1980 voorzag hij de stakers van vakbond Solidariteit op de Leninwerf in Gdansk van voedsel.

Tusk is een man met vele gezichten, schreef Alonso.

Door zijn eerdere verkiezingsnederlagen had hij lang het imago van zielepoot. Maar achter de schermen bouwde hij gestaag aan zijn partij, het liberale Burgerplatform (PO). Zo nodig met harde hand: van de mensen met wie hij de partij in 2000 stichtte is alleen hijzelf nog maar over.

Kracht: verschillende groepen in Polen identificeerden zich met hem -jong, oud, modern en traditioneel. Hij heeft een goede band met Angela Merkel. Hij heeft zelfspot en staat bekend als diplomatiek en onomstreden. Hij geldt als één van de succesvollere Europese leiders van de afgelopen jaren.

In de jaren negentig was hij nog een pure liberaal. Zijn vooruitstrevende economische denkbeelden hadden tot gevolg dat hij door zijn voorganger - de antiliberale Jaroslaw Kaczynski - werd gezien als kille markthervormer. Dat imago wist hij van zich af te schudden. Tijdens de verkiezingscampagnes van 2007 beloofde hij onder meer hogere salarissen voor ambtenaren.

Zwakte: zijn gebrekkige Engels en Frans. Voor zijn premierschap was hij berucht om zijn gebrek aan punctualiteit. Hij is geen politiek dier en hij heeft weinig charisma.

Tijdens diezelfde campagne viel Tusk Kaczynski aan op het toenmalige buitenlandbeleid, dat de reputatie van Polen in het buitenland en de band met Duitsland zou schaden. Hij beloofde politieke stabiliteit, lagere belastingen en minder bureaucratie.

Eerder dit jaar verscheen nog een vertaald opiniestuk van Tusk in NRC Handelsblad. Hij riep daarin op tot de oprichting van een Europese energie-unie om het Russische gasmonopolie te breken.

Daarmee zal het Europese project naar zijn wortels terugkeren. De voorzitter van de Europese Raad, Herman van Rompuy, heeft de huidige energie-uitdaging vergeleken met de problemen van 60 jaar geleden – de problemen waaruit de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal voortkwam.

CV/overige werkzaamheden: verkoper van broodjes op het treinstation van Gdansk, voetballer, redacteur van ondergrondse bladen, voetballer, ondernemer en schrijver van populaire geschiedenisboeken over Gdansk.

Lees verder (€):

    • Laura Klompenhouwer