De talkshow die niemand meer wilde

Knevel & Van den Brink (2007-2014)

Het christelijke antwoord op Pauw & Witteman.

Gisteravond presenteerden Andries Knevel en Tijs van den Brink de 390ste en laatste aflevering van hun late talkshow op NPO 1. In de kapel van het EO-gebouw in Hilversum ontvingen ze tv-presentator Jeroen Pauw en blikten ze met gasten terug op de zomer.

Knevel & Van den Brink (KvdB) moet stoppen van de Nederlandse Publieke Omroep (NPO). Maandag begint Jeroen Pauw met zijn solotalkshow, Pauw, op dezelfde tijd.

De redactie van Knevel & Van den Brink vreesde al langer dat dit het laatste seizoen zou worden, zeker na een aantal mindere uitzendingen deze zomer. Zo stelde Andries Knevel een aantal „ongepaste vragen” aan nabestaanden van slachtoffers van de vliegramp met vlucht MH17. Daarvoor bood hij zijn excuses aan – op Twitter, niet in zijn eigen programma. En het item over een alternatief voor Zwarte Piet kwam helemaal niet uit de verf.

Veel beter op dreef waren beide presentatoren de afgelopen jaren als ze spraken over ‘typische EO-thema’s’ als geloof, abortus en euthanasie. In 2012 organiseerde KvdB een veelbekeken verkiezingsdebat met de lijsttrekkers van de grote partijen (Samsom tegen Rutte: „Nu doet u het weer”).

Het idee van de NPO was dat KvdB ’s avonds laat het ‘rechtse’ geluid zou laten horen tegenover het ‘linkse’ P&W. Tijs van den Brink: „Wij hebben ons zelf nooit rechts genoemd. Niet links, niet rechts, maar christelijk. Ik denk dat ons programma is geslaagd. We hebben veel belangrijke gasten gehad en het gesprek van de dag bepaald.”

Toch kwam het conventionele geluid te weinig uit de verf, was de algemene klacht. Het probleem bleef de toon, de krampachtigheid van de presentatie, het gebrek aan wereldwijsheid, schreef Hans Beerekamp afgelopen week in zijn tv-rubriek in deze krant. Het dieptepunt was volgens hem de deelname van beide presentatoren aan de zogenoemde ‘Ice Bucket Challenge’ afgelopen week. Dat Knevel en Van den Brink een emmer ijswater over zich lieten gooien – om aandacht te vragen voor de spierziekte ALS – was volgens Beerekamp vooral een mislukte poging te laten zien dat je er ook bij hoort.

De talkshow van de EO trok te weinig kijkers: rond de 500.000. Pauw & Witteman (BNN-VARA), dat Knevel en Van den Brink sinds 2007 in de zomer vervingen en af en toe in de winter, trok regelmatig het dubbele.

„De NPO wil een substantieel deel van de samenleving bereiken. Dan is 500.000 te mager”, zei gisteren Frans Klein, hoofd video bij de NPO. Als baas van de netmanagers is hij verantwoordelijk voor de programmering op de publieke tv. Klein was nooit een grote fan van KvdB. In 2007, toen hij mediadirecteur was bij de VARA was, noemde hij de EO-talkshow „wel heel veel imitatie” van ‘zijn’ Pauw & Witteman.

De publieke omroep moet blijven vernieuwen en dat kan, zegt Klein, alleen als je ook durft te stoppen met programma’s: „Zeker nu komend seizoen de bezuinigingen onze programmering raken.”

In 2015 krijgen de omroepen 50 miljoen euro minder van het Rijk. Dat is 6 procent van het totale budget van de landelijke publieke omroep. Volgens Klein is het meer dan het hele budget voor NPO 3.

Beide presentatoren dachten nog lang dat ze mochten doorgaan, zegt Tijs van den Brink. „Toen P&W aankondigde te stoppen, begonnen de kaders te schuiven. Ik vind het jammer dat nu wordt gesteld dat dit het absolute einde van het programma is.” De EO wil iets nieuws bedenken maar daarover wil Van den Brink nog niks kwijt.

Wat meespeelt is dat de EO minder machtig is geworden in Hilversum. Tot de fusies van zes grote omroepen (KRO-NCRV, BNN-VARA, AVROTROS) was de EO een grote vereniging met veel leden. Nu EO, VPRO en MAX liever zelfstandig blijven, betekent dat logischerwijs minder invloed.

Veel omroepen azen op deze plek in de programmering. Een late night talkshow is bij uitstek de plek om je te profileren. Aan de gesprekstafel wordt mede bepaald wat Nederland vindt van een politicus, burgemeester, schrijver, sporter of wie dan ook.

In het bijzonder KRO-NCRV wil het tijdslot rond elf uur op de grootste publieke tv-zender van Nederland. De fusieomroep beklaagt zich al langer over het feit dat de VARA, nu BNN-VARA, met P&W en De Wereld Draait Door, het monopolie heeft op grote talkshows op NPO 1. Om dit te doorbreken haalde KRO-NCRV Eva Jinek binnen. Die opzet lijkt te slagen: zij kreeg een zondagmiddagshow, die straks verhuist naar zondagavond en in de winter iedere avond op tv komt, ter vervanging van Pauw. Als dat goed loopt, kan zij ook de zomermaanden overnemen en is de EO overbodig.