Arjen Fortuin: Van oude boeken, de keutels, die niet voorbijgaan

Het was razend spannend woensdagavond, bij de digitale veiling van de versteende ijsberenkeutel van Gerard Reve.

Bieder 5510 en Bieder 9221 duikelden in de slotminuten snel over elkaar heen, tot het ooit door de Volksschrijver opgeraapte object voor 415 euro van eigenaar verwisselde. Reve gaf het zeven centimeter lange ding aan een buurjongetje. Dat legde later uit: „Hij trok me op schoot en vertelde dat hij het steentje in Frankrijk had gevonden. Daar zag hij een ijsbeer die gespreid boven een ravijn stond, met aan elke kant twee poten. ‘En hij kakte uit zijn kont een grote drol van stront die in een duizelingwekkende vaart naar beneden viel.’ Door de snelheid was ’ie al versteend en in het ravijn heeft Reve hem opgepakt.”

De opbrengst van de steen (uiteindelijk meer een herinnering aan de kinderlokker dan aan de schrijver Reve) steeg uit boven vrijwel alle geschreven Reviana – voor hetzelfde geld kon je een gesigneerde eerste druk van De Avonden (120 euro) en vrijwel alles wat Reve verder publiceerde bij elkaar sprokkelen.

En dan had je 36 euro over voor de musthave van deze week: een jaarabonnement op Elly’s Choice, het e-bookplatform dat maandelijks tien digitale boeken belooft uit het aanbod van de concerns VBK en Dutch Media. Elly ‘verslindt het ene na het andere e-book en heeft daardoor een neus ontwikkeld voor de echte mustreads’, staat er op de site – al snuffelt haar neus voorlopig aan bekende bakjes (Noort, French, Koch, Mansell, Auke Hulst). Het initiatief moet de digitale lezer weglokken bij de piraten – 30 cent per boek is zo goedkoop dat je vreest voor de royalty’s van de schrijvers. Saskia Noort wilde die vraag op de persconferentie niet beantwoorden en zij krijgt vast meer dan, zeg, Suzanne Hazenberg.

Zoals ook de betekenis van Elly in nevelen gehuld bleef. Elly de Waard? Elly Brontë? Elly Noordervliet? Pas nadat ik er lang over had nagedacht (dat wil zeggen, nadat ik de literaire allesweter Pieter Steinz om raad had gevraagd), wist ik het: Elly Takma, uit Van oude mensen, de dingen die voorbijgaan, de vrouw die zonder het te weten trouwt met haar neef Lot. Wat betekent die verwijzing voor Elly’s Choice? Dat je nooit precies weet wie er familie van je is? Dat je naar beneden getrokken wordt door de misdaden uit het verleden? Dat er altijd ruzie komt over de erfenis? Van oude boeken, de papieren die voorbij gaan?

Gelukkig hoeven juist die oude boeken digitaal niet voorbij te gaan. Vandaar dat ik hierbij Annie’s Choice introduceer – een service waarbij wekelijks een auteursrechtvrij e-book wordt aangeboden, te beginnen met Van oude mensen, de dingen die voorbij gaan op http://www.dbnl.org/tekst/coup002vano01_01/downloads.php.
U vraagt zich af wie Annie is? „Annie is een man die een neus heeft ontwikkeld voor canreads en die een zwak heeft voor boeken die dreigen te verstenen voor ze de grond hebben geraakt.”

    • Arjen Fortuin