Al Pacino probeert tragikomedie, maar hij is niet grappig. Eerder depressief

Al Pacino op het rode tapijt in Venetië. Foto AP / David Azia

Als er een echte filmster in het huis is, een levende legende zelf, dan verandert een deel van de filmpers na afloop van een persconferentie in een roedel schoolmeisjes die op de witte tafel afstormen, zwaaiend met mobiele telefoons, iPads en handtekeningenblokje.

Het is licht gênant en gebeurde vandaag twee keer op rij, al zal het voor Al Pacino (74) just another day at the office zijn.

Gisteren was het Al Pacino-dag op het Lido, waar het 71ste filmfestival van Venetië zijn vierde dag beleeft. Hij speelt er twee gedeprimeerde, oude mannen: een gesloten, over al zijn gemiste kansen treurende sleutelmaker in ‘Manglehorn’ en een bejaarde, imploderende acteur in ‘The Humbling’. Hij sprak tweemaal de pers toe in het verloederde casino aan het Lido.

‘Ik had issues als jonge man, nu niet meer’

‘Bent u depressief?’ Het was een even stupide als doeltreffende vraag, want Pacino kwam er meermalen op terug. ‘Nee, nee, ik ben juist dol op wat ik doe, ook dit! Ik had issues als een jonge man, nu niet meer. Dit vliegtuig heeft de landing nog lang niet ingezet!’, verzekerde hij fier.
En daarna: ‘Als Michael Corleone in The Godfather 3 was ik toch ook al depressief?’

En nog weer later: ‘Alles draait om begeerte. Heb je die nog? Theater en film eisen een zwarte tol. Shakespeare uit je hoofd leren, meermalen per dag optreden. Of op locatie filmen. Ik herinner me dat ik ‘Scarecrow’ deed met Gene Hackman. Het was gloeiend heet, in Bakersville, Californië, en Gene moest met lagen kleren door de woestijn lopen. Dat was geen probleem, wat Gene had de begeerte.’

Interessante associatie, Gene Hackman, want die is er juist mee gestopt omdat hij er geen zin meer in heeft. Zoals Pacino als de vereenzaamde Shakespeare-acteur Simon Axel in ‘The Humbling’, die tijdens een opvoering in de orkestbak kukelt en stopt met acteren omdat hij denkt dat hij zijn gave en geheugen kwijt is, zijn mojo.

Maar dat is lastig als je eigenlijk alleen op het podium leeft. Dus volgt de eenzaamheid van de roem, drank, drugs, een mislukte zelfmoordpoging, een kliniek, en daarna hoop als een lesbienne – Greta Gerwig – een relatie met hem begint omdat ze als meisje verliefd op hem was. Terwijl zij zich tot een soort femme fatale ontwikkeld – in de tuin van zijn villa wemelt het al snel van geschifte exen en andere stalkers – strijdt Axel met een gekraakte rug, seksuele en financiële onmacht, tegen beginnende Alzheimer en hallucinaties.

Broadway in Venetië

Poeren in de gekwelde ziel van de acteur mag iets van zelfbevlekking hebben, Broadway lijkt toch een motief in Venetië te zijn dit jaar. In de wat oubollige farce ‘She’s Funny That Way’ van Peter Bogdanovich – veel misverstanden, blonde meisjes verstopt in badkamers en gooi- en smijtwerk in restaurants - en de bejubelde tragische farce ‘Birdman’ van Alfonso Inárritu gaat het hier om tragikomische verwikkeling rond een repetitie van een toneelstuk op Broadway.

‘The Humbling’ vertoont opvallende overeenkomsten met ‘Birdman’: een acteur in zijn nadagen, een nachtmerriescène waarin hij per ongeluk uit zijn theater dwaalt en niet meer wordt binnengelaten, een finale op het podium waar spel en realiteit zich bloedig vermengen. (Spoiler!) ‘Sterven voor een klappend publiek, je leven eindigen als performance: dat is voor een acteur in zekere zin de ultieme triomf’, stelde regisseur Barry Levinson.

Al Pacino knikte instemmend, en daarmee was meteen het verschil tussen ‘The Humbling’ en ‘Birdman’ geïllustreerd. Drijft de laatste film hardhandig de spot met gezwollen acteursego’s en theatrale gestes, ‘The Humbling’ weet van narcisme en vernederingen van de ouderdom toch tot iets verhevens op te blazen. Wat wil je ook met Al Pacino. Hij probeert hier tragikomedie, maar is simpelweg niet grappig. Dan zou hij Al Pacino niet zijn. Die is namelijk depressief.

    • Coen van Zwol