Opinie

    • Paul Luttikhuis

Uit de gaarkeuken van Obama’s diplomatie

Barack Obama valt niet te benijden. De Amerikaanse president moet over anderhalf jaar op de klimaattop in Parijs de internationale gemeenschap (en een belangrijk deel van zijn achterban) te vriend zien te houden met een robuust klimaatbeleid, in de wetenschap dat de Republikeinen op dit gebied tot geen enkel compromis bereid zijn.  The New York Times gaf deze week een fascinerend kijkje in de diplomatieke Amerikaanse gaarkeuken over hoe Washington deze tegenstrijdigheden wil verzoenen.

Duidelijk is dat het voorstel waarmee de Amerikaanse regering straks naar Parijs gaat niet in een internationaal verdrag kan worden gegoten. Zo’n verdrag zou in eigen land zeker worden afgeschoten. In de Senaat krijgt hij daarvoor nooit de benodigde tweederde meerderheid. Maar veel klimaatonderhandelaars – vooral die in ontwikkelingslanden –  wantrouwen goede bedoelingen. Zij eisen daarom juist van de Verenigde Staten, met zijn grote historische verantwoordelijkheid voor de huidige opwarming, een duidelijk beleid. En daarmee bedoelen ze: een stevige reductie van broeikasgassen ingebed in een bindend juridisch kader.

Zo vreest de onderhandelaar van Tanzania dat zijn land zich zonder verdrag niet kan wapenen tegen de gevaren van klimaatverandering. Als de Amerikanen zo’n verdrag ratificeren zou dat een enorme impuls betekenen voor wereldwijd klimaatbeleid. De Franse klimaatambassadeur bij de VN, Laurence Tubiana, die een belangrijke rol zal spelen bij de totstandkoming van een eventuele Parijse deal, heeft wel begrip voor Obama’s positie:

‘There’s a strong understanding of the difficulties of the U.S. situation, and a willingness to work with the U.S. to get out of this impasse [...] There is an implicit understanding that this not require ratification by the Senate.’

Voor Obama, en voor de klimaatonderhandelaars, zit er eigenlijk niets anders op dan accepteren dat er geen ‘juridisch bindende’ afspraken worden gemaakt, maar alleen ‘politieke’ afspraken. Dan heeft hij het Congres niet eens nodig. Zoals de New York Times schrijft:

‘American negotiators are instead homing in on a hybrid agreement — a proposal to blend legally binding conditions from an existing 1992 treaty with new voluntary pledges. The mix would create a deal that would update the treaty, and thus, negotiators say, not require a new vote of ratification.
Countries would be legally required to enact domestic climate change policies — but would voluntarily pledge to specific levels of emissions cuts and to channel money to poor countries to help them adapt to climate change. Countries might then be legally obligated to report their progress toward meeting those pledges at meetings held to identify those nations that did not meet their cuts.’

Republikeinen verwijten Obama dat hij met een mix van het oude UNFCCC-verdrag (dat in 1992 bij hoge uitzondering door de Senaat werd geratificeerd) en meer vrijblijvende afspraken de gekozen vertegenwoordigers van het volk negeert. Daar hebben ze weliswaar gelijk in. maar het probleem is alleen, zeggen de aanhangers van Obama, dat met die gekozen vertegenwoordigers niet te praten valt over dit thema.

Voor- en tegenstanders van Obama’s plan hebben hun posities al ingenomen. De Republikeinse Senator Mitch McConnell formuleert het zo: ‘Unfortunately, this would be just another of many examples of the Obama administration’s tendency to abide by laws that it likes and to disregard laws it doesn’t like’. Hij beschuldigt de president van ‘domestic Ceasarism’, waarbij hij zijn macht gebruikt om beleid door te drukken dat door het Congres wordt afgewezen.

Daar tegenover staat de visie van Eric Posner, jurist aan de University of Chicago Law School:

‘It may turn out that President Obama has simply outmaneuvered Republicans in Congress by entering an agreement that lacks the power of a treaty, but causes other countries to change their behavior—resulting in new forms of international cooperation that subsequent presidents and even Congresses will respect. That would be entirely within the rules of the game.’

Overigens praat iedereen tot nu toe voor zijn beurt. De Amerikaanse regering zegt dat het nog veel te vroeg om er vanuit te gaan dat het Congres wordt gepasseerd. Woordvoerder Jen Psaki van Buitenlandse Zaken:

‘Not a word of the new climate agreement currently under discussion has been written, so it is entirely premature to say whether it will or won’t require Senate approval. Our goal is to negotiate a successful and effective global climate agreement that can help address this pressing challenge. Anything that is eventually negotiated and that should go to the Senate will go to the Senate.’

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis