Tory-overloper die hoopt dat UKIP de boel opschudt

Lagerhuislid

Overstap van Carswell naar UKIP is een gevoelig verlies voor premier Cameron.

Een handgranaat landde gisteren in de Conservatieve partij: Lagerhuislid Douglas Carswell kondigde aan dat hij overstapt naar de eurosceptische UK Independence Party. De druk op David Cameron nog meer Europese hervormingen af te dwingen, is daarmee opnieuw gegroeid. Gevreesd wordt dat anders meer eurosceptische Tories zullen volgen.

De 43-jarige Carswell staat bekend om zijn principiële houding. Ook nu vertrekt hij niet omdat hij zijn gram wil halen, of uit zelfzuchtige motieven. Zijn euroscepsis is bovendien niet gebaseerd op een misplaatst verlangen naar vroeger. Hij vindt, zo zei hij eerder tegen deze krant, dat het Verenigd Koninkrijk alleen kan uitgroeien tot „een moderne, vrijhandelsnatie als het niet lid is van een handelsblok”.

Carswell was al langer ongelukkig. Eerder dit jaar vertelde hij over „de sofakliek” die de Conservatieve partij volgens hem leidde, en die niet begreep wat de kiezer bezighield. Hij vond dat de partijtop onderschatte hoe internet meningen vormt en welke frustratie er bij kiezers bestaat over de gevestigde politiek. Ware democratie betekent interactie met de burger, zei hij, en hij signaleerde dat UKIP dat door had.

Een overstap was toen nog een brug te ver. UKIP wilde terug naar een verleden dat niet bestond, zei Carswell. Liever voerde hij vanaf de achterste bankjes wat hij „constructieve oppositie” noemde. Bovendien kon alleen een Conservatieve regering in 2017 een referendum over EU-lidmaatschap regelen. Het was daarom zaak David Cameron te steunen.

Gisteren schreef hij echter: „Voor de verkiezingen spreken ze mooie woorden. Ze zeggen wat ze denken dat ze moeten zeggen als ze onze steun willen. Maar op zoveel terreinen – van de modernisering van onze politiek, grensbewaking, minder overheden, bankhervorming, het terugbrengen van de staatsschuld, en een EU-referendum – maken ze die woorden niet waar.” Alleen UKIP „kan de boel wakker schudden”.

Wat de ergernis voor Conservatieven vergroot, is dat het Lagerhuislid niet zomaar overloopt. Carswell had onder het UKIP-label tot de verkiezingen in mei in het parlement kunnen blijven zitten. Hij kiest er voor met onmiddellijke ingang zijn zetel op te geven, waardoor een tussentijdse verkiezing wordt gehouden in oktober.

Carswell kan zijn zetel terugwinnen. Hij is populair in zijn kiesdistrict Clacton-on-Sea, waar hij in 2010 met een meerderheid van ruim 12.000 stemmen won. Hij houdt fish ’n’ chips-avonden, weet dat de vooral blanke arbeiders in de kustplaats niet hebben geprofiteerd van de opbloei van de Britse economie. Het is opvallend dat het logo van de Conservatieve partij al zes jaar lang niet op zijn folders is terug te vinden – en toch wordt hij gekozen.

De Conservatieven hebben bovendien maar kort de tijd een kandidaat te vinden die sterk genoeg is het tegen Carswell op te nemen. En tegen Roger Lord, de UKIP-kandidaat die gisteren zonder pardon opzij werd geschoven ten faveure van Carswell. Lord kondigde aan ook om de zetel te strijden.

Met argusogen zullen andere eurosceptische Tories Carswells verkiezingsstrijd volgen. Als hij wint, zullen ook zij de overstap naar UKIP durven te wagen. Naar verluidt is een aantal van hen al door UKIP’s belangrijkste donor gefêteerd.