Hoe de stenen in Death Valley konden wandelen, wisten we nooit. Tot nu

Sporen van de stenen in Death Valley. Foto Reuters / Scripps Insitution of Oceanography, University of California.

Iedereen weet: stenen horen niet te wandelen. Die liggen maar wat, op een hoop, in het bos, aan het strand of langs de weg. Maar de rotsen in Death Valley (VS) wandelden wél. Hoe? Dat wist niemand - tot nu.

Death Valley staat bekend als de heetste plek op aarde. Het is een grote woestijn, uitgestrekt over de Amerikaanse staten Californië en Nevada. Op sommige plekken is het wel 50 graden; de paar regendruppels die er zijn, verdampen grotendeels voordat ze de grond raken.

Mysterieuze sporen

Niemand zag de stenen in Death Valley ooit bewegen. Maar dat het gebeurde, was duidelijk: in het zand bij de rotsen stond altijd een streep, soms honderden meters lang. Hoe kon dat? Al sinds 1948 deden wetenschappers pogingen om dat uit te zoeken. Het komt door zandhozen, zei de één. De wind, dacht de ander. Wetenschappelijk bewijs was er nooit.

De sporen bij een meer in Death Valley.

De sporen bij een meer in Death Valley. Foto Reuters / Scripss Institution of Oceanography, University of California

Stenen tracken met GPS

En dus bedachten wetenschappers Richard Norris en James Norris (neven van elkaar) in 2011 een plan: ze installeerden camera’s die uitkeken op de met stenen bezaaide vlakte, ook wel Racetrack Playa genoemd. Op sommige stenen plaatsten ze een GPS-apparaatje, dat data verzamelde over de ‘loopsnelheid’ en de plek van de stenen.

De 'routes' van de stenen.

De ‘routes’ van de stenen. Foto PLOS ONE

En in december was het raak: midden in de nacht zagen de onderzoekers de (honderden kilo’s zware) rotsen uit zichzelf bewegen.

En wat is de verklaring?

De temperaturen in Death Valley zakte ‘s nachts tot onder nul. Na een regenbui lag er een klein laagje ijs om de stenen. En toen gebeurde het: het ijs brak in grote fragmenten op, met een hard en krakend geluid.

Door de harde woestijnwind werden de stukjes ijs over een onderliggend laagje water geblazen. Ze ‘zeilden’ dus met steen en al over de vlakte.

De stenen 'zeilend' op het ijswater.

De stenen ‘zeilend’ op het ijswater. Foto PLOS ONE

De neven presenteerden het onderzoek in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE. James Norris tegen de Los Angeles Times:

“Ik ben verbaasd door de ironie ervan. Op een plek waar vijf centimeter regen per jaar valt, worden stenen verplaats door mechanismen die je vaak in poolgebieden ziet.”

“Maar een deel van mij is treurig, omdat het geheim nu niet meer bestaat.”

Lees ook de longread van de Los Angeles Times over het onderzoek.

    • Sterre van der Hee