Het is crisis in de kajuit, alle hens aan dek en alle zeilen bijzetten

Foto ANP

Voor zo’n 500 euro per jaar leg je een sloep neer in Loosdrecht, een jacht van 12 meter in Port Zélande kost al gauw 3.500 euro. Klinkt lucratief, maar toch ziet het er niet goed uit voor de Nederlandse jachthavens. De omzet en bezettingsgraad dalen hard. Het botenbezit neemt af. Bovendien zijn mensen die wel een boot hebben gemiddeld steeds ouder en stoppen naar verwachting binnen nu en tien jaar met varen. Dat blijkt uit onderzoek van de Rabobank naar de sector.

De jachthavens

Volgens sectormanager Horeca & Recreatie Martijn Rol van de Rabobank is het aanbod van ligplaatsen sinds 2007 gestegen met 7 procent naar 174.000, terwijl de omzet in jachthavens in dezelfde periode is gedaald met 12 procent. “De bezettingsgraad is bij veel jachthavens gedaald tot onder de 90 procent, een kritische grens.”

Desondanks is het aantal faillissementen de afgelopen jaren op een hand te tellen. Zo werd vorig jaar Jachthaven Hattem failliet verklaard. In 2012 gebeurde dat met Jachthaven Stella Nova in het Friese Heeg en het jaar daarvoor bij Jachthaven Oostmahorn in Anjum.

Zelfstandig watersportconsultant Rob Vrolijks stelt dat de problemen groter zijn dan je aan de faillissementscijfers ziet. Jachthavens worden traditioneel met familiekapitaal gefinancierd omdat banken zich terughoudend opstellen. En omdat er veel eigen vermogen in zit, duurt het langer voor men over de kop gaat. “Maar het aantal havens met financiële problemen stijgt, net zoals die waar de winstgevendheid flink onder het normale niveau ligt.”

De botenbezitters

Een van de grootste problemen is de vergrijzing - meer dan de helft van de botenbezitters is ouder dan zestig. “De verwachting is dat een aanzienlijk deel van deze groep de boot na zijn zeventigste zal verkopen”, stelt de Rabobank.

Uit cijfers van watersportvereniging HISWA blijkt dat het aantal boten maar licht is gedaald (naar 520.000), maar volgens Rol van de Rabobank zal die krimp zich op de middellange termijn versneld doorzetten als de huidige generatie 60-plussers stopt. “Jongere generaties kopen minder snel grote boten. Onder andere door de opkomst van de deeleconomie, inkomens die onder druk staan of omdat men kiest voor dynamischer watersporten zoals surfen.” Dat ziet ook Vrolijks:

“De positivo’s zien nog kansen als de babyboomers zo met pensioen gaan, maar wat moet daarna dan? Er zit is structureel mis met het boot bezit bij jongeren.”

De vloot

En dan zijn er ook nog eens problemen met de boten. Naar schatting staan er 30.000 tot 32.000 boten te koop: ruim zes procent van de bestaande vloot. Van de ruim 500.000 boten, zouden er 120.000 niet gebruikt worden. En er zijn veel ouderdomsproblemen. Van de kajuitjachten is bijna de helft ouder dan 34 jaar en dat maakt verwaarlozing en de sloop steeds reëler.

Het antwoord

Oplossing is volgens zowel de Rabobank als Vrolijks het aanboren van nieuwe groepen en concepten. Dat vindt ook eigenaar Jan Zetzema van Jachthaven Waterland in Monnickendam. Hij breidde met succes de verhuur uit, zorgde voor luxe sanitaire voorzieningen en is zijn haven gaan positioneren als duurzame jachthaven. Hij heeft niet te klagen, zegt hij. Al is het niet meer zoals vroeger.

“Net zoals de andere jachthavens hier rond het IJsselmeer zijn de wachtlijsten verdampt. En de realiteit is dat we meer voor minder doen, maar dat geldt wel in meer sectoren.”

    • Camil Driessen