Er is nog geen uitweg uit de crisis

Voor de tweede keer in korte tijd staakten de Argentijnen gisteren. De schuldencrisis sluimert door en de inflatie kent een recordhoogte.

De landelijke staking, hier in Buenos Aires, was een eruptie van de al maanden smeulende sociale onrust in Argentinië. Foto AP

Lokaal reizen was niet makkelijk, gisteren in Argentinië. Het vliegverkeer lag stil; bankmedewerkers, barpersoneel en pompbediendes staakten. De treinen reden niet en demonstranten zeiden meer dan duizend wegversperring te hebben opgeworpen in het land. Een nationale staking legde het openbare leven plat. Het was voor de tweede keer in vijf maanden dat Argentijnen zo massaal hun werk neerlegden.

De landelijke staking was een eruptie van de al maanden smeulende sociale onrust in Argentinië. Argentijnen zijn de slechte economische situatie beu. De prijzen in het land stijgen, de lonen stijgen niet voldoende mee. Het alledaagse leven wordt met de dag duurder. Volgens het onafhankelijke onderzoeksbureau Elypsis stegen de consumentenprijzen in Argentinië het afgelopen jaar met 38 procent.

Drie van de vijf Argentijnse vakbonden – zij die zich tegen het beleid van de regering keren – organiseerden de landelijke staking. Ze eisen hoger lonen en een betere arbeidsmarkt: in het tweede kwartaal van 2014 steeg de werkeloosheid tot 7,5 procent en verbetering is niet in zicht. De vakbonden riepen de regering op bedrijven te verplichten loonsuitkeringen niet langer op te schorten.

De staking was een direct gevolg van het Argentijnse bankroet: sinds 30 juli is het land officieel failliet. Althans, volgens de Amerikaanse kredietbeoordelaar Standard & Poor’s. Nadat Argentinië in juli niet voldeed aan zijn jaarlijkse schuldaflossing verlaagde de kredietbeoordelaar de kredietwaardigheid van het land op 30 juli naar SD, ofwel selective default. Dat is een technisch bankroet.

Voldoende geld

Het betekent dat Argentinië zijn schulden niet afbetaalt, al heeft het land voldoende geld. In een langlopend conflict met oude schuldeisers besliste een Amerikaanse rechter dat Argentinië anderhalf miljard dollar aan twee Amerikaanse hedgefondsen moet betalen vóórdat het mag voldoen aan de aflossing van zijn andere schulden – die openstaan sinds het vorige bankroet van Argentinië in 2001

De rechter bevroor daarop de 539 miljoen dollar (403 miljoen euro) die Argentinië had klaargezet als jaarlijkse aflossing aan die andere schuldeisers. Argentinië betaalde niet op tijd en ging bankroet. Private partijen zochten de afgelopen weken tevergeefs naar een oplossing.

Cristina Kirchner, de Argentijnse president, ontkent dat er van een faillissement sprake is, evenals haar minister van Economie Axel Kicillof, die het Argentijnse bankroet ‘atomische nonsens’ noemde. Zij zien de beslissing van de Amerikaanse rechter als een complot om Argentinië kapot te maken.

Daarom bedacht Kirchner een alternatief plan. Een nieuwe wet moet het buitenlandse schuldeisers mogelijk maken hun schulden niet in de Verenigde Staten, maar in Argentinië terugbetaald te krijgen. Zo kan de gerechtelijke uitspraak - die van waarde is, omdat de staatsobligaties waarover het gaat onder Amerikaans recht zijn uitgegeven – opzij worden geschoven, volgens de redenering van de president.

De Amerikaanse rechter Thomas Griesa ziet dat anders. Hij bestempelde het wetsvoorstel direct als ‘illegaal’. Het Argentijnse congres stemt volgende week woensdag over het plan.

Waarschijnlijk zegt het congres ja tegen het voorstel, maar of het een uitweg biedt uit de crisis is zeer de vraag. Argentinië is sinds zijn vorige bankroet in 2001 verstoken van de internationale kapitaalmarkten. Het omzeilen van de Amerikaanse uitspraak maakt de kans op hernieuwde toegang daartoe niet groter.

En dat terwijl het land dollars juist hard nodig heeft. De inflatie, die al maanden stijgt, bereikte woensdag een nieuw hoogtepunt. Onafhankelijke inflatiestatistieken zijn verboden in Argentinië. Volgens de regering is de dollar 8,4 peso waard, maar op de zwarte markt ging een dollar voor de recordprijs van 14,45 peso over de toonbank. Om dat verschil in stand te houden, spendeert de centrale bank dagelijks tientallen miljoenen dollars. De internationale reserves daalden deze week met 353 miljoen dollar. Argentinië heeft nu nog 28,6 miljard dollar in kas.

Dollars verder aan banden

Het is de Argentijnse regering daarmee niet gelukt de economie te stabiliseren. Om dollars te behouden, legde de centrale bank het kopen van dollars (waarop al fikse restricties van toepassing zijn) nog verder aan banden. Importeurs kunnen hun producten met moeite invoeren. in Argentijnse media verschenen verschillende berichten over het leeg raken van de supermarktschappen.

Met het doorsluimeren van de crisis breken er onzekere tijden aan voor Argentinië. In december vorig jaar leidde onlusten tot plunderingen waarbij acht doden vielen. Met de Argentijnse zomer op komst verwachten kenners dat de onrust in het land de komende maanden opnieuw zal toenemen. De landelijke staking gisteren lijkt daarvan slechts een voorbode.

    • Floor Boon