De allerlaatste sigaretten uit Bergen op Zoom

Foto Merlin Daleman

Zij staan op straat

Het enthousiasme is getemperd en de werklust op de werkvloer nihil. De pakjes sigaretten die gisteravond van de band rolden in de fabriek van Philip Morris waren echt de allerlaatste. Vandaag heeft iedereen ‘bijzonder verlof’ en kan in de fabriek afscheid nemen van elkaar. Maandag staan 1.230 mensen op straat – een kleine groep, zo’n 170 man, blijft.

Bergen op Zoom en omliggende gemeenten krijgen er in één klap een groot aantal werklozen bij. Naast de Philip Morris-medewerkers, treft de sluiting ook toeleveranciers en bedrijven als DHL en Facilicom, die voor de fabrikant alle logistieke en schoonmaakdiensten op zich namen. Het zou gaan om in totaal zo’n tweeduizend arbeidsplaatsen.

Lege silo’s en stille machines

Een nieuwe baan blijkt niet zomaar gevonden. Alhoewel de sluiting al bekend is sinds 4 april, hebben volgens Philip Morris nu circa honderd mensen ander werk gevonden. Jos van de Voorde (52), die rondleidt, zegt:

“De meesten willen straks eerst een paar maanden rust, hun hoofd leegmaken.”

De productie in de fabriek is al teruggeschroefd de laatste dagen. Tijdens een rondleiding door de fabriek op de één na laatste werkdag lag een deel van de machines stil. Op de afdeling Secondary, waar sigaretten worden verpakt, ronken de machines nog. Zij het lang niet allemaal. Met name bij Primary, waar tabak wordt klaargemaakt, is het stil. Op een lopende band zoeven nog wat plakken tabak voorbij, maar veel silo’s, die normaal vol liggen met tabak, zijn nu leeg.

“Fucking goed geregeld”

Veruit de meeste werknemers werken al twintig, dertig jaar bij Philip Morris. Zij kwamen in de glorietijd, toen sigaretten maken nog een booming business was. Ze werden geïntroduceerd door een vriend of familielid, konden meteen aan de slag en een opleiding was niet nodig. Ze gingen nooit meer weg. Driekwart van het personeel is dan ook boven de vijftig.

Niet zo gek, zeggen boze tongen, dat deze fabriek dicht moest. Het werd te duur. “Alles was fucking goed geregeld”, zegt een oud-werknemer.

“Ze hoefden maar te piepen en mensen kregen het. Oudere werknemers hadden soms wel zeventig vrije dagen, die waren er vaker niet dan wel.”

Volgend jaar in de WW

Veel werknemers waren lang in dienst, daarom is hun opzegtermijn dat ook en krijgen ze de komende maanden doorbetaald. De WW hoeven ze pas (begin) volgend jaar in, als ze dan nog geen werk hebben. Tot die tijd kunnen ze zich oriënteren bij het speciaal opgerichte mobiliteitscentrum van de gemeente óf bij het mobiliteitscentrum van Philip Morris. Vier outplacementbureaus – Randstad, Menea, Ascento en Fourstar – zullen de werknemers adviseren. Het budget voor scholing en begeleiding is maximaal 8.000 euro per persoon.

Wat er straks met de immense fabriekshallen gaat gebeuren, is nog niet duidelijk. Een aantal medewerkers blijft nog even om de machines te ontmantelen. Die bouwen ze voor een deel in andere Europese fabrieken weer op. Wethouder Ton Linssen van Economische Zaken laat weten met drie partijen in gesprek te zijn die interesse hebben om zich er te vestigen. Eén daarvan is Vestel, een Turks elektronicaconcern, dat met het Eindhovense bedrijf SeeCubic 3D-televisies wil maken. Linssen benadrukt dat er absoluut nog niks zeker is. “De gesprekken zijn heel prematuur.”

    • Marleen Luijt