Waarom jij echt in een stad eindigt?

AMSTERDAM - Drukte in de Leidsestraat. Directeur Pijbes van het Rijksmuseum noemt Amsterdam vies, vuig en vol. Op en rond het Museumplein komen inmiddels meer dan 5 miljoen bezoekers per jaar en volgens Pijbes kan de hoofdstad de aanzwellende stroom bezoekers en toeristen amper meer aan. ANP REMKO DE WAAL Foto ANP

Het is al af te lezen aan de razendsnel stijgende huizenprijzen in Amsterdam en Utrecht: Nederlanders trekken gestaag naar de steden toe, vooral die in de Randstad. En dat gaat de komende decennia nog wel even zo door, blijkt uit nieuwe prognoses van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), opgevraagd door NRC Q.

Op dit moment woont de helft van de Nederlanders in een van de 61 grootste gemeenten van ons land. In 2040 is dat in nog maar 55 gemeenten. De rest van de bevolking is dan uitgesmeerd over de andere 348.

Vooral gemeenten aan de rand van een grote stad gaan de komende tijd flink groeien in inwonertal, denk aan plaatsen als Rijswijk, Almere en Diemen.

Hoe komt dat?

David Hamers, senior onderzoeker Stedelijk Gebied bij het PBL, geeft een vijftal redenen:

1. ‘Verdienstelijking’: de Nederlandse economie draait steeds meer om de dienstensector, en steeds minder om bijvoorbeeld landbouw of de maakindustrie. Voor zo’n kenniseconomie zijn ontmoetingsplekken voor mensen nodig, plekken voor overleg en kennisuitwisseling. En die moeten dan ook nog eens goed verbonden zijn door autowegen, goed openbaar vervoer en fietspaden.

2. Opleidingsniveau: Nederlanders zijn steeds hoger opgeleid en blijven in de steden hangen voor vervolgopleidingen en banen;

3. Samenstelling huishoudens: Nederland telt steeds meer eenpersoonshuishoudens. Die mensen vinden het overwegend prettiger om voor voorzieningen en sociale contacten in de stad te wonen;

4. Emancipatie: steeds meer vrouwen zijn de afgelopen decennia gaan werken, en dat heeft geleid tot de noodzaak voor huishoudens om strategisch te gaan wonen. In plaats van ouderwets woon-werkverkeer (één werkplek, één woonplek) moeten er nu meerdere werkplekken te bereizen zijn vanuit een woonplaats. Vooral de Randstad is daardoor steeds populairder;

5. Steden worden zelf steeds aantrekkelijker: schoner en veiliger dan enkele decennia geleden, met veel meer voorzieningen voor zowel inwoners als bezoekers, denk aan winkels, horeca, cultuur en festivals.

Is die trek naar de steden onomkeerbaar? Hamer:

“Nee, het is ook een vrij recent fenomeen: pas de laatste jaren verhuizen in Nederland meer mensen naar de stad dan dat eruit vertrekken - vooral de grote steden waren lang te vies en te onveilig.

Die trend zou gekeerd kunnen worden als bijvoorbeeld thuiswerken populairder wordt. Dan kan het zo zijn dat mensen weer verder van hun werkgever gaan wonen - in dorpen, of in een stad verder van de Randstad.”

    • Yordi Dam & Jacco Hupkens