Rusland-Oekraïne: ze praten

Ze hebben met elkaar gesproken, Vladimir Poetin en Petro Porosjenko, wel twee uur lang en onder vier ogen. Misschien is dat wel het belangrijkste resultaat van de ontmoeting gisteravond in Minsk tussen de presidenten van Rusland en Oekraïne. In het gunstigste geval is dit tête-à-tête het begin van een regeling voor Oekraïne om een einde te maken aan de burgeroorlog die in het oosten van dit land woedt.

Reden voor optimisme is er nog niet. Porosjenko heeft dan wel beloofd een vredesplan op te stellen, maar Poetin zei daarover dat dit uitsluitend een zaak van Oekraïne is. Alsof het hem niet aangaat. Misschien valt er nog hoop te putten uit de opmerking van de Russische leider dat hij wel kan bijdragen aan het stichten van een sfeer van vertrouwen tussen de strijdende partijen. Die is er nu totaal niet, en niet zonder reden. Het minste dat van Rusland mag worden verwacht is dat het zijn invloed aanwendt op de pro-Russische separatisten die naar afscheiding van Oekraïne streven. Wellicht kan Poetin ook wat gevoel van urgentie ontlenen aan het gegeven dat bij de gevechten al meer dan tweeduizend doden zijn gevallen.

Niet zonder betekenis is dat het gesprek van de presidenten volgde op een bijeenkomst van de Euro-Aziatische Douane Unie in de Wit-Russische hoofdstad. Het economische verband dus waarvan Rusland, Kazachstan en Wit-Rusland deel uitmaken, en straks vermoedelijk ook Armenië en Tadzjikistan. En Oekraïne juist niet; dat land prefereerde een associatieverdrag met de Europese Unie. Dat besluit lag aan de basis voor het volledig uit de hand gelopen conflict. Volgens Poetin kan het handelsakkoord tussen Oekraïne en de EU voor Rusland een schadepost van ruim twee miljard euro vormen. Uit die woorden valt af te leiden dat economische overwegingen een belangrijke leidraad zijn bij de Russische benadering van Oekraïne. Het zou dus wat waard zijn als de EU, gisteren ook vertegenwoordigd in Minsk, en de Euro-Aziatische Douane Unie minimaal een modus weten te vinden waardoor ze elkaar niet dwarszitten.

Voor Porosjenko zijn verder de parlementsverkiezingen van belang die hij voor 26 oktober heeft uitgeschreven. Ook al is het huidige parlement, de Verchovna Rada, pas eind 2012 gekozen, vervroegde verkiezingen kunnen de de wetgevende macht van een nieuw en noodzakelijk electoraal draagvlak voorzien. Dat bijvoorbeeld de partij van oud-president Viktor Janoekovitsj in drieën uiteen is gevallen, is een indicatie dat het zittende parlement niet meer representatief is. Dat kan het trouwens straks alleen maar worden als ook de kiezers in de Donbass, in het oosten van Oekraïne, aan de verkiezingen kunnen meedoen. Een wapenstilstand, als tussenfase op weg naar een akkoord, zou ook daarvoor behulpzaam zijn.