Obama weerstaat roep om ingrijpen

Het Pentagon oefent zware druk uit op Obama om IS in Syrië te bestoken. Maar hij wil er nu niet van weten.

Een bewoner van de stad Tabqa in de Syrische grensprovincie Raqqa zwaait met een IS-vlag nadat IS een nabije luchtbasis heeft veroverd Foto Reuters

Barack Obama probeert verwachtingen te temperen. De president staat onder groeiende druk van het Congres en het Pentagon om de luchtaanvallen op de jihadistische Islamitische Staat (IS) uit te breiden van Irak naar Syrië. Obama stond dit weekend toe, zo werd maandagavond laat bekend, dat Amerikaanse onbemande vliegtuigen in het Syrische luchtruim mogen vliegen. Maar militair ingrijpen, zei hij gisteren op een speech voor veteranen in North Carolina, is nog lang niet aan de orde.

Obama probeert de illusie te verstoren dat hij op korte termijn iets kan uithalen tegen Islamitische Staat, de beweging die de afgelopen maanden grote stukken land in Syrië en Irak veroverde. De drones zijn vooral nodig om kennis te vergaren over IS. Obama stond eerder deze maand wel luchtaanvallen toe om een genocide op de yezidi’s in Irak te voorkomen en de Amerikanen in de stad Erbil te redden. Maar de president geeft nog niet toe aan de steeds luidere roep om meer actie. Hij beloofde gisteren dat de moord op de Amerikaanse journalist James Foley vergolden zal worden, maar hij zei ook dat dit een proces van lange adem wordt.

De opkomst van de Islamitische Staat wordt in Washington steeds meer als een Amerikaans probleem gezien. De moord op Foley leidde tot grote verontwaardiging in de VS, en voor zover bekend houdt IS nog drie Amerikanen vast. De CIA maakt zich ook zorgen over de vermoedelijk tientallen Amerikanen die zich als jihadist bij IS hebben aangesloten. Gisteren werd bekend dat één van hen, een 33-jarige man uit Californië die de naam Douglas McAuthur McCain droeg, is omgekomen. Amerikaanse veiligheidsdiensten maken, zich net als hun collega’s in Europa, vooral zorgen over terugkerende jihadisten.

Minister Chuck Hagel van Defensie en stafchef Martin Dempsey lijken verder te willen gaan dan Obama. Het Pentagon bereidt op dit moment scenario’s voor om IS „in zowel Syrië als Irak” te raken. Die scenario’s worden binnenkort aan Obama voorgelegd, zei een woordvoerder gisteren.

Eerder al had Dempsey gezegd dat IS alleen effectief te raken is als ook Syrische doelen aangevallen worden. Anonieme Defensiemedewerkers beklagen zich in de Amerikaanse pers over het ‘getreuzel’ van Obama. Ze hebben een goed beeld van de IS-infrastructuur in Syrië, zeggen ze, maar wachten op groen licht van Obama.

Het Witte Huis weet ondertussen dat er in Syrië bijna geen opties zijn. Ieder scenario dat het Pentagon uitwerkt, leidt onherroepelijk tot verdere Amerikaanse betrokkenheid bij de Syrische burgeroorlog, die in 2011 begon. Obama overwoog vorig jaar luchtaanvallen tegen president Assad, maar blies die toch af. Aanvallen op IS zouden de Syrische regering nu juist weer kunnen versterken.

In Irak was er nog een duidelijk en urgent doel, en Amerika steunt de regering in Bagdad. In Syrië, waar Obama ook wil dat de president vertrekt, ligt dat anders. Daarbij: de aanvallen in Irak verkocht Obama met een urgent doel – het lot van de yezidi’s en de veiligheid van Amerikanen. Valt hij in Syrië aan, dan maakt hij duidelijk dat het vanaf nu oorlog is met IS.

Obama sloot gisteren uit dat Amerika grondtroepen zal leveren in Irak, laat staan in Syrië. „Wij zullen niet toestaan dat Amerika opnieuw in een grondoorlog in Irak verzeild raakt.” Als Amerikaanse aanvallen niet doorgaan, kan Obama alleen nog de Syrische rebellen steunen die zowel tegen Assad als IS vechten. Tot nu toe was de hulp aan hen beperkt. En de laatste maanden worden de rebellen vaak overrompeld door IS, dat grote hoeveelheden wapens heeft buitgemaakt.

    • Guus Valk