Niets zo winstgevend voor een bank als een bedrijf in de problemen

Foto iStock

Saneren of sluiten? Die vraag komt steeds terug bij banken die kredieten aan bedrijven met financiële problemen veilig moeten stellen. Wie als topmanager tegenover deze bankmensen zit, komt er snel achter dat het onderhandelaars zijn met een dubbele agenda.

Bij Imtech, dat tot vorig jaar een hoogvlieger was op de beurs en in het bedrijfsleven, hebben de banken voor sanering gekozen. Anders was het installatiebedrijf, met een schuldenlast van 1,4 miljard euro en een eigen vermogen per eind juni van minder dan nul, gewoon failliet gegaan. Dan waren de banken de controle kwijt geweest, nu houden zij greep op het saneringsproces.

ING, Rabobank, Commerzbank en ABN Amro garanderen een kapitaalinjectie van 600 miljoen. Dat geld kan Imtech meteen gebruiken om zijn schulden aan diezelfde banken drastisch te verlagen. Imtech verkoopt verder zijn winstgevende ICT-dochter én komt met een nieuwe reorganisatie die 1.500 banen kost.

Bedrijven in problemen

De sanering van Imtech is niet de eerste grote reddingsactie van de banken. Ze hadden eerst maanden onderhandeld over nieuwe leningen plus kapitaalinjectie voor schoenenreus Macintosh. Toen moest bouwbedrijf Ballast Nedam van extra kapitaal worden voorzien. Daar tussendoor kwam het controversiële flits-faillissement van kinderopvanggigant Estro dat een ‘doorstart’ maakt in afgeslankte vorm.

De reeks van grote bedrijven die in problemen is gekomen laat zien dat de economische malaise lang niet altijd de aanleiding is geweest voor de kritieke financiële situatie. Ook eigen falen speelt een grote rol.

Vleesverwerker Vion kocht te snel achter elkaar te veel buitenlandse bedrijven. Een foute inschatting van de projectrisico’s deed Ballast Nedam bijna de das om en bracht BAM in problemen. Ongeremde financieringsrisico’s braken Estro op. Fraude, hoogmoed en en falende interne controles nekten Imtech. Macintosh aarzelde te lang met een reactie op de structurele veranderingen in het consumentengedrag.

De oplossingen van de banken bij het saneren zijn zo verschillend als de bedrijven zelf. Vion moest een kroonjuweel verkopen en met de opbrengst bankschulden aflossen. Imtech ook. Macintosh heeft Kwantum te koop staan. Maar bouwers als Ballast Nedam en BAM hebben op dit moment niet zoveel waardevols te verkopen en konden weinig anders dan extra aandelen uitgeven.

Stuk voor stuk zijn dit oplossingen van de financierende banken waar de bedrijven mee akkoord moeten gaan. Nee zeggen is geen optie. Dan is het niet saneren, maar sluiten.

In de buurt van woekerrente

Hoe dramatisch de onderhandelingspositie van de bedrijven is verslechterd kun je het beste aflezen aan de uitzonderlijk hoge rentetarieven, extra provisies en andere voordeeltjes die de banken eisen in ruil voor hun financiële steun. Natuurlijk bedingen de financierende banken dat zij een noodzakelijke aandelenemissie mogen leiden, die smakelijke provisies oplevert die het bedrijf betaalt. Of zij leiden de verkoop van een dochteronderneming. Ook aan zulk advieswerk kan bij succes geld worden verdiend.

Maar niets is zo winstgevend als een krediet aan een grote probleemklant. Neem Imtech. Het bedrijf had al eens afspraken met zijn banken en financiers gemaakt, maar die bleken geen soelaas meer te bieden. Vorig jaar moest Imtech al tientallen miljoenen compensatie betalen aan zijn financiers. Plus ‘strafprovisies’ als het de schulden niet snel genoeg zou reduceren. Plus aparte (gratis) kooprechten op Imtech-aandelen als de schuldsanering niet opschiet. Plus een opslag op de bankleningen bovenop de geldmarktrente van 7,5 procentpunt. Alleen al in het afgelopen eerste halfjaar betaalde Imtech ruim 97 miljoen rente, het viervoudige van het jaar daarvoor.

Wie de banken zulke hoge rente moet betalen, kan nauwelijks meer ontkomen aan een ingrijpende sanering onder leiding van diezelfde banken.

    • Menno Tamminga