Kate Bush is terug na 35 jaar - en het was ‘spectaculair’

De wereld en haar fans moesten er 35 jaar op wachten, maar gisteravond was het zover: Kate ‘Wuthering Heights’ Bush stond eindelijk weer op de planken. En het was net zo theatraal als we haar kennen.

De Britse zangeres Kate Bush trad gisteravond voor het eerst in 35 jaar weer op, in de Londense Apollo-zaal. Tot en met 1 oktober staat ze op de planken met haar nieuwe 'Before the Dawn'-tournee. Foto AP / Noble and Brite, Ken McKay

De wereld en haar fans moesten er 35 jaar op wachten, maar gisteravond was het zover: Kate ‘Wuthering Heights’ Bush stond eindelijk weer op de planken. En het was net zo theatraal als we haar kennen.

In maart kondigde Bush haar eerste tournee sinds haar abrupte verdwijning van het toneel in 1979 aan. Met ‘Before The Dawn’ zou ze eindelijk weer optreden, in de Londense Eventim Apollo-zaal, waar ze ook haar zes weken durende ‘Tour of Life’-tournee in ’79 afsloot. Tot en met 1 oktober treedt ze 22 keer op. De kaartjes waren op de dag dat ze in de verkoop gingen, eind maart, binnen een kwartier uitverkocht.

Het Britse muziekblad NME sprak vooraf met fans die buiten de zaal stonden te wachten:

‘Publieke opwinding Kate Bush oversteeg reünie Led Zeppelin’

Die “publieke opwinding overstijgt zelfs die bij de eenmalige reünie van rockband Led Zeppelin, in 2007″, schreef (€) NRC-muziekrecensent Hester Carvalho gisteren in NRC Handelsblad:

“Dat is niet verwonderlijk, want hoewel Kate Bush (1958) in zesendertig jaar slechts negen albums maakte en leeft als een kluizenaar, is ze nooit helemaal uit het bewustzijn verdwenen. Deels doordat veel artiesten zich op haar invloed beroepen (Tori Amos, Antony Hegarty, Florence & The Machine) en deels doordat de albums die ze maakte steeds weer de spijker op de kop sloegen. Vanuit haar thuisstudio in Devon stuurde Kate Bush prikkelende en vooruitstrevende liedjes de wereld in. Dance-achtig op Aerial (2005), verhalend op 50 Words For Snow (2011) en perfectionistisch op The Director’s Cut uit 2011 (waarvoor ze liedjes van The Red Shoes en The Sensual World opnieuw opnam omdat ze niet tevreden was over de oorspronkelijke studiotechniek).”

Volgens Carvalho onderging Bush diverse transformaties in de afgelopen drie decennia:

“Begonnen als sprookjesprinses op The Kick Inside (1978), groeide ze vervolgens uit tot heidense priesteres en magische ontdekkingsreiziger met een hang naar folklore uit Bulgarije en Ierland. Ze combineerde doedelzakken met synthesizers, zong bizarre melodieën en sensuele teksten en liet haar lieflijke stem ontsporen als een zingende walvis.”

‘Geen iPads, iPhones of camera’s tijdens de show’

Bush had van tevoren fans opgeroepen dat ze niet wilde dat haar show gefilmd werd. Op haar website schreef ze:

I have a request for all of you who are coming to the shows:
We have purposefully chosen an intimate theatre setting rather than a large venue or stadium. It would mean a great deal to me if you would please refrain from taking photos or filming during the shows. I very much want to have contact with you as an audience, not with iphones, ipads or cameras. I know it’s a lot to ask but it would allow us to all share in the experience together.”

Daar werd gehoor aan gegeven, want er is lang niet zoveel materiaal van het optreden te vinden als je zou verwachten bij een artiest van deze grootte. Op Youtube is vooralsnog alleen dit filmpje te vinden, van het laatste nummer van de set, Cloudbusting:

Op Instagram zijn wat foto’s gedeeld, en een enkel filmpje. Zo zag Kate Bush er gisteravond uit:

Hier neemt Kate Bush applaus - een staande ovatie, zo valt bij de BBC te lezen - in ontvangst:

Van ‘gewoon optreden’ naar ‘huiveringwekkende filmische overgang’

Van tevoren was vrijwel niets bekend over wat Bush precies van plan was. Maar na gisteravond weten we het. En hoe: van dansers in reddingsvesten die met bijlen en kettingzagen het podium aanvielen tot een gigantische machine die boven het auditorium zweefde, van enorme papieren vliegtuigen tot grote doeken die golven moesten voorstellen; niets was te gek tijdens het theatrale optreden van Bush. Hester Carvalho sprak de Haagse Kate Bush-fan Lex de Lange die bij het concert aanwezig was:

“De Lange vertelt dat het eerste deel een “gewoon optreden” was, met een band van zeven muzikanten en Bush als zangeres. Ze speelden nummers als Hounds Of Love en Lily. Na dat eerste deel was er een “huiveringwekkende” filmische overgang, met beelden van Bush als drenkeling. Het thema van schipbreuk en verdrinking beheerst daarna het tweede deel, een integrale uitvoering van The Ninth Wave (kant 2 van Hounds Of Love). Een helikopter raast door de zaal, er zijn zoeklichten en het publiek wordt letterlijk afgekoeld. Een deel van het podium lijkt te bewegen, bandleden verkleed als levensgrote visgraten zitten zingend op een bank.

Het derde deel bestaat uit de liedcyclus van de cd Aerial (2005), waarna ze eindigt met een toegift. Bush speelt in haar eentje aan de piano het nummer Among Angels en sluit af met Cloudbusting. Haar stem klonk inmiddels iets lager, maar vol, aldus De Lange. En ze danst. “Ingetogen. Ze is 56, daar gedraagt ze zich naar.” Bij de eerste drie nummers leek ze “gespannen”, daarna was ze hartelijk. Bush’ zoon Bertie (16) werd bedankt als degene die haar aanspoorde om opnieuw te gaan optreden. Hij deed ook mee als achtergrondzanger en speelde een rol, gekleed als 19e eeuwse kunstenaar met als tekst ‘Piss off’.”

Tijdens de pauze was een doek met een veer te zien:

Eén van de confettikaartjes met tekst die tijdens het concert de zaal in kwam dwarrelen:

‘Heel erg indrukwekkend’

De Nederlandse fan Rob Vlastuin was er ook bij en zei gisteravond in 3voor12 Radio tegen 3FM-dj Roosmarijn Reijmer:

“[De concerten van Kate Bush zijn] zeker nog goed. Je kunt eigenlijk wel verwachten dat het iets heel aparts is. Ik heb haar eerste concertreeks niet gezien, wat ik ervan gehoord heb was dat het heel theatraal was, met dans en voordrachten van gedichten. Dat was eigenlijk nu ook weer het geval. Het eerste gedeelte was goed, met iets teveel theater en iets te langzaam, en er was gelukkig pauze. In het tweede gedeelte pakte ze het gelukkig goed op met vooral de videobeelden en de band, alles klopte helemaal. Het was heel erg indrukwekkend. Ze speelde niets van haar eerste vier albums. Na de pauze was het een wat lange zit, omdat het wel heel erg theatraal was met ook video en en er was op een gegeven moment een huiskamer op het podium, dat ik dacht: ‘er mag wel wat meer vaart in’. Dat was even wennen.”

Die huiskamer zag er ongeveer zo uit:

Is zijn favoriete nummer gespeeld?

“Ja. Pas in de toegift speelde ze het laatste nummer van het laatste album, alleen achter de piano. Ik heb echt zitten huilen: wat een stem. Toen dacht ik ook: die hele band kan eigenlijk ook gewoon weg, want ze kan in haar eentje die hele show neerzetten.”

Vijf sterren

De Britse krant The Guardian hield, zoals ze bij grote evenementen doen, een liveblog bij tijdens het optreden van Kate Bush, waarin allerlei wetenswaardigheden over het concert voorbij kwamen. Zo zouden bijvoorbeeld Björk, Madonna, David Bowie en Grace Jones bij het concert aanwezig zijn. Wat betreft het optreden is de krant lovend, en geeft vijf sterren. Want deze show toonde een complexiteit die niet meer gezien is tijdens een rockoptreden sinds de hoogtijdagen van Pink Floyd, aldus recensent Alexis Petridis:

“The staging might look excessive on paper, but onstage it works to astonishing effect, bolstering rather than overwhelming the emotional impact of the songs. The Ninth Wave is disturbing, funny and so immersive that the crowd temporarily forget to applaud everything Bush does. As each scene bleeds into another, they seem genuinely rapt: at the show’s interval, people look a little stunned. A Sky of Honey is less obviously dramatic – nothing much happens over the course of its nine tracks – but the live performance underlines how beautiful the actual music is.”

Bush werkte 18 maanden aan deze tournee

The New York Times was er ook bij, en las in het programmaboekje dat Bush’ creatieve project 18 maanden in beslag heeft genomen, waarbij ze samenwerkte met talloze muzikanten, acteurs, licht- en decorontwerpers, maar ook met de auteur David Mitchell (die je misschien kent van zijn roman Cloud Atlas uit 2004). Ook bedankt ze haar zoon Bertie McIntosh, die haar creatief adviseerde: “Zonder zijn aanmoediging en enthouasiasme, vooral in de vroege stadia toen ik erg bang was om me hieraan te committeren, zou ik zeker gestopt zijn.”

Over het optreden zelf schrijft The New York Times:

“‘Before the Dawn’ is light and film and movement and theater, but also a rock show, dense, cathartic and physical. The audience, still as stones during the music, stood to cheer whenever tiny between-song intervals allowed. After the full-band final encore, ‘Cloudbusting’, it would not leave until the tech crew arrived to dismantle the stage. “Thank you so much for such a wonderful, warm and positive response”, Ms. Bush said, with remarkable composure. She’s going to do this 21 more times?”

Belgen zagen kat in de zak

Maar onze Nederburen van Humo.be waren niet zo positief over de show. Sterker nog, de recensent “houdt van Kate Bush”, maar zag het “meest frustrerende concert” in lange tijd, en aan het eind “weerklonk ook boegeroep”:

“En dan komt de lange, lange koude douche. De eerste vijf middelmatige en onbekende songs zijn goed voor vijf staande ovaties. Omdat iedereen dolblij is om Kate te zien. En dan dringt het langzaam door: ze speelt geen hits. Geen enkele. In de eerste helft krijgen we wel ‘Running Up that Hill’, maar daar blijft het bij. Zelfs bij de bisnummers: geen ‘Wuthering Heights’!

Wat we wel krijgen zijn twee minimusicals, mét zoon Bertie, die mag zingen en acteren, maar dat allebei middelmatig doet. We zien ook oogstrelend, maar misplaatst muziektheater, met dure decors – Spinal Tap is soms niet veraf ­– en dansers, visgraatmensen, vogelmensen, een slechte komiek, een besneeuwde sofa, een scheepswrak, een vliegende kettingzaag (bedoeld als helikopter, denk ik), geheimzinnige zwarte vogels en een spektakel dat bol staat van de diepzinnnige metaforen en de verdwijntrucs. Maar geen goeie muziek dus, laat staan hits. Geen ‘Babooshka’, geen ‘Army Dreamers’, geen… Niets, eigenlijk. Het is lang geleden dat ik nog een concert zag waar de artiest zo pervers het tegendeel deed van wat iedereen hoopte of verwachtte.”

En zo zag de setlist eruit

Bush speelde dus niets van haar eerste vier albums (nee, ook hit Wuthering Heights uit 1978 niet). Volgens Carvalho heeft Bush “een voorkeur voor albums als Hounds Of Love, Red Shoes en The Sensual World“:

“Hounds Of Love (1985) was het begin van Bush’ meer conceptuele manier van werken, rond thema’s als natuur en geweld. Die conceptuele aanpak was nu live ook doorgevoerd.”

Volgens de online vergaarbak aan setlisten, Setlist.fm, waren dit de nummers die Bush speelde:

Kate Bush Setlist Eventim Apollo, London, England 2014, Before the Dawn
    • Judith Laanen