Julianne Moore deinst niet terug voor extremen

Julianne Moore

De actrice kreeg de prijs voor beste actrice op het filmfestival van Cannes, voor haar uitbundige en dappere rol als verlopen filmster in ‘Maps to the Stars’.

Julianne Moore gaat helemaal los in Maps to the Stars, de nieuwe film van David Cronenberg. Dat levert een sublieme rol op, waarvoor ze terecht is bekroond als beste actrice op de jongste editie van het filmfestival van Cannes. Moore (53) speelt Havana Segrand, een verloederde actrice die op haar retour is in Hollywood, en die tot alles bereid is om zich weer in de kijker te spelen. Ze duikt het bed in met een veelbelovende jonge regisseur en zijn vriendin voor een mislukt triootje (‘Ik geloof dat ik een flut-lesbienne ben’), ze terroriseert haar persoonlijk assistente (Mia Wasikowska) en maakt een onvergetelijk vreugdedansje als ze een rol kan overnemen van een rivale, die na een persoonlijke tragedie niet in staat is om te werken. De scènes zijn lelijk, hard en ongemakkelijk, maar niet ontdaan van menselijkheid.

Voor de Oscars is Maps to the Stars waarschijnlijk te bizar en te onaardig voor de filmindustrie om in de prijzen te vallen, maar dat zegt meer over de Oscars dan over de film en over de glansrol van Moore – een actrice die al zo lang meedraait en zo consistent kwaliteit aflevert, dat ze niet altijd genoeg waardering krijgt. Ondanks vier nominaties heeft Moore nog altijd geen Oscarbeeld in haar prijzenkast staan. Zo’n uitbundige en extreme rol als in Maps to the Stars is voor Moore eigenlijk tamelijk uitzonderlijk, ze stelt zich doorgaans eerder dienstbaar op aan de scène en het script („Ik moet altijd weten waar de camera staat, en hoe de scène past in het geheel”.) Maar als Havana Segrand is het eindelijk eens geoorloofd om volledig los te gaan.

Moore speelde in grote Hollywoodfilms als The Lost World: Jurassic Park (1997) en Hannibal (2001), maar haar hart lijkt uit te gaan naar kleinere, meer gedurfde projecten. Daarom is ze wellicht ook niet zo populair als sommige van haar collega’s op de A-list van Hollywood. Haar doorbraak kwam met Short Cuts (1993) van Robert Altman, waarin ze een scène moest spelen zonder onderbroek: de beroemde scène waarin een stel ruzie maakt terwijl zij naakt een wijnvlek probeert te krijgen uit de rok die ze daarna wil aandoen. Inmiddels heeft die scène het eeuwige leven op websites die loeren naar Hollywoodnaakt.

Moore bouwde een naam op als vertolkster van verdrukte, brave huisvrouwen in de jaren vijftig: in het kitschfestijn The Hours van Stephen Daldry en het beeldschone Far From Heaven van Todd Haynes (beide 2002), speelde ze vergelijkbare types. Voor die laatste film won ze haar eerste prijs op een internationaal filmfestival (beste actrice in Venetië). Maar Moore deinst ook niet terug voor de onderbuik van de VS. Dat bleek al in Boogie Nights (1997), de beste film van Paul Thomas Anderson. Daarin speelde ze de moederlijke pornoactrice Amber Waves, die hoofdpersoon Dirk Diggler inwerkte bij zijn eerste seksscène, en zich ontfermde over het naïeve pornosterretje Rollergirl. Zowel Haynes als Anderson was toen nog lang niet de topregisseurs van kwaliteitsfilms die ze bleken te zijn. Dat getuigt van haar scherpe verstand.

Zelf schrijft ze haar talent toe aan haar nomadische jeugd als dochter van een vader die rechter was in het Amerikaanse leger en voor zijn werk de hele wereld over trok; daardoor moest ze zich steeds weer aanpassen aan een nieuwe omgeving. Haar moeder was psycholoog; de gesprekken tijdens het eten over de gevallen en zaken van haar ouders zouden haar hebben geholpen om affiniteit te ontwikkelen met allerlei extremen van menselijk gedrag. Moore heeft zich nooit laten inperken door het idee alleen sympathieke, moreel zuivere heldinnen te mogen spelen; waarschijnlijk is er geen filmster in Hollywood die zoveel vreemdgaat in haar rollen als zij; in de succesvolle romkom Crazy, Stupid, Love bedriegt ze zelfs die goeiige sukkel Steve Carell. In het recente What Maisie Knew was ze een rockster die haar dochtertje verwaarloosde. Juist die vrijheid, die voor Hollywoodactrices minder vanzelf spreekt dan voor acteurs, maakt haar filmkeuzes bijna altijd interessant.

    • Peter de Bruijn