Economische stimulering moet geen vrijbrief worden

Moet Europa meer doen om uit de crisis te raken? Het is inmiddels zes jaar geleden dat de val van de Amerikaanse Lehman-bank de grootste financiële crisis sinds de jaren dertig inluidde. Voor Europa kwam daar de eurocrisis bovenop. Herstel blijkt uiterst lastig. In het zesde jaar na dat begin dreigt opnieuw economische stagnatie voor het Europese continent. Een derde recessie op rij is een reëel gevaar.

Het antwoord in de eurozone is tot nu toe consequent. Begrotingssanering moet samengaan met structurele hervormingen, waardoor het fundament wordt gelegd voor een economisch herstel.

Dat het van dit herstel maar niet wil komen, dreigt dat argument te ondermijnen. Europa bevindt zich in een zogeheten balansrecessie, die zeer lang kan duren.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft zijn rentes al verlaagd tot het nulpunt en nam in het diepst van de eurocrisis onorthodoxe maatregelen om de monetaire unie te redden. Nu wordt nog meer van de centrale bank gevraagd. De roep om zogenoemde kwantitatieve verruiming – het pompen van grote hoeveelheden geld in de economie, zoals het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten hebben gedaan – klinkt steeds luider.

ECB-president Draghi riep afgelopen vrijdag op zijn beurt de Europese landen met ruimte op hun begroting op om meer uit te geven. De goede verstaander weet dat deze oproep in wezen gericht is tot Duitsland. De grootste economie van de eurozone heeft een begroting die in evenwicht is, maar is tevens tegenstander van kwantitatieve verruiming. In wezen zet Draghi Berlijn voor het blok: óf met hogere overheidsuitgaven de economie stimuleren en de vraag in de eurozone oppeppen, óf alsnog toestemmen in het onorthodoxe monetaire beleid van geldverruiming.

Het risico is dat ook andere eurolanden Draghi’s oproep ten onrechte opvatten als een teken dat het met de begrotingsdiscipline wel wat minder kan. Dat mag vooralsnog niet de bedoeling zijn. Bijvoorbeeld niet in Nederland. Het kabinet legt samen met de gedoogpartners op dit moment de laatste hand aan de begroting voor 2015. Er wordt al ruim een miljard euro aan extra uitgaven en vooral lastenverlichting gepland. Dat moet voldoende zijn.

Berlijn zou Draghi’s oproep evenwel ter harte kunnen nemen. Duitsland geniet al geruime tijd van een ultralage rente en heeft de ruimte en de verantwoordelijkheid om de economie van de eurozone op sleeptouw te nemen. De heffing die buitenlandse automobilisten en transporteurs moeten gaan betalen om het Duitse wegennet te vernieuwen, wordt in dit verband alleen maar wranger.